ΑΠΟΚΡΙΕΣ: Μια αρχαιοελληνική γιορτή με ιδιαίτερα χριστιανικά έθιμα

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

ΑΠΟΚΡΙΕΣ: Μια αρχαιοελληνική γιορτή με ιδιαίτερα χριστιανικά έθιμα

Η ελληνική Αποκριά έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα. Συνδέεται µε τη λατρεία του Διονύσου, θεού του κρασιού και των εορτασμών. Η λέξη «Αποκριά» σημαίνει «διακοπή- απομάκρυνση- αποχή από τη βρώση κρέατος»[2]. Πράγματι, αυτή η δημοφιλής παράδοση προέρχεται από τις παγανιστικές τελετουργίες των αρχαίων Ελλήνων και τις γιορτές προς τιμή του Διονύσου, θεού του κρασιού και της ευθυμίας. Οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν σε σατύρους ή φορούσαν μάσκες και ξεχύνονταν στους δρόμους και στις γειτονιές συμπεριφερόμενοι «προκλητικά» µε τολμηρές φράσεις και πράξεις[3].

 Αυτή η παράδοση τελικά εξαπλώθηκε και σε άλλα μέρη του κόσμου µέσω της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την ανακάλυψη του Νέου Κόσμου. Αργότερα, όταν εμφανίστηκε ο Χριστιανισμός, αν και οι άνθρωποι σταμάτησαν να λατρεύουν τους θεούς του Ολύμπου ή άλλες ποικιλόμορφες θεότητες, οι συνήθειες τους να μεταμφιέζονται και να γιορτάζουν στους δρόμους παρέμειναν, αφού αυτές οι παγανιστικές πρακτικές ήταν τόσο βαθιά ριζωμένες που τελικά δεν καταργήθηκαν. Μια φορά τον χρόνο, λοιπόν, τα καρναβάλια αναβιώνουν σε πολλές πόλεις και χωριά και της χώρας µας.

Στην πραγματικότητα, η Αποκριά διαρκεί τρεις εβδομάδες, και ξεκινάει 60 μέρες πριν το Πάσχα. Ονομάζεται Τριώδιο. Η λέξη προέρχεται από το «τρεις ωδές» τους τρεις ύμνους που συνηθίζουμε να λέμε στην εκκλησία. Ξεκινά την πρώτη Κυριακή, του «Τελώνη και Φαρισαίου». Τη δεύτερη Κυριακή, του «Ασώτου Υιού». Η τρίτη και τελευταία Κυριακή της Αποκριάς είναι η «Τυρινή» (τυροφάγου), κατά την οποία οι εορτασμοί και οι εκδηλώσεις φτάνουν στο απόγειο τους. Το τέλος της Αποκριάς σημαίνει την αυγή της επόμενης μέρας: η πρώτη μέρα της Σαρακοστής, που ονομάζεται Καθαρά Δευτέρα.

Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών, γιορτές και εκδηλώσεις οργανώνονται παντού και οι άνθρωποι- και κυρίως τα παιδιά- διασκεδάζουν πολύ. Ενήλικες και παιδιά μεταμφιέζονται µε αστεία κουστούμια, χορεύουν, τραγουδούν και παρακολουθούν παρελάσεις καρνάβαλων και άλλες δραστηριότητες, που οργανώνονται από τους δήμους όλων σχεδόν των πόλεων της Ελλάδας. Τέλος, κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών έχουμε, επιπλέον, και κάποια πολύ ιδιαίτερα έθιμα. Σημειώνω τα σημαντικότερα.

Ψυχοσάββατα: Πηγαίνοντας πίσω στους αρχαίους Έλληνες, αυτή ήταν µια εποχή γιορτής για την αναμονή της άνοιξης. Αυτή η γιορτή περιελάμβανε τελετουργικά αφιερωμένα και στην «νέα ζωή» και στις ψυχές των νεκρών που πίστευαν ότι ανέβαιναν στον «πάνω κόσμο» περίπου την 1^η Μαρτίου. Με την ανατολή του χριστιανισμού η εκκλησία προσπάθησε να υποβιβάσει τις παγανιστικές τελετές και να τις αντικαταστήσει µε χριστιανικές πρακτικές. Για αυτό, κατά την διάρκεια αυτών των ημερών βρίσκουμε τα τρία Ψυχοσάββατα, όπου οι άνθρωποι πηγαίνουν βρασμένο σιτάρι (κόλλυβα) στην εκκλησία και τα μοιράζουν στο εκκλησίασμα μετά τη λειτουργία στη μνήμη των αγαπημένων τους.

Τσικνοπέμπτη: Η Τσικνοπέμπτη είναι µια ετήσια τελετή, της οποίας η αρχή χάνεται μέσα στους αιώνες. Είναι η μέρα που τρώγεται κρέας. Η λέξη Τσικνοπέμπτη προέρχεται από τις λέξεις «τσίκνα» (η μυρωδιά του καμένου ψημένου κρέατος) και «Πέμπτη», και γιορτάζεται την Πέμπτη που είναι 11 μέρες πριν την Καθαρά Δευτέρα. Είναι µια μέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς, καθώς η 40-ήµερη περίοδος της Σαρακοστής, πριν από το Πάσχα, πλησιάζει.

Γαϊτανάκι: Το παλιό έθιμο µε το γαϊτανάκι γίνεται στην κεντρική πλατεία πολλών πόλεων. Είναι ένας χορός, όπου οι χορευτές ντύνονται µε παραδοσιακές στολές και χορεύουν σε κύκλο, κρατώντας πολύχρωμες κορδέλες, οι οποίες στερεώνονται στην κορυφή ενός μακριού κονταριού που βρίσκεται στην μέση του κύκλου. Καθώς χορεύουν, οι κορδέλες τυλίγονται γύρω από το κοντάρι και μετά ξετυλίγονται.

Καθαρά Δευτέρα: Τελικά, το «Τριώδιο» τελειώνει. Είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής, η Καθαρά Δευτέρα. Οι άνθρωποι μαζεύονται για τους τελευταίους εορτασμούς. Ζωντανή παραδοσιακή μουσική, τραγούδι, χορός, θαλασσινά, ούζο, κρασί. Όλοι είναι καλεσμένοι στη γιορτή. Το παραδοσιακό ψωμί «λαγάνα» είναι διαθέσιμο αυτήν τη μέρα στους φούρνους. Οι άνθρωποι συνήθως πάνε στην εξοχή αυτήν τη μέρα. Εκεί λαμβάνει χώρα ένα ακόμη φαντασμαγορικό έθιμο: το πέταγμα των χαρταετών. Ο ουρανός γεμίζει από πολύχρωμους χαρταετούς, που πετάνε σαν πουλιά και καλωσορίζουν την Άνοιξη…

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Πέμπτη και Κυριακή στην εφημερίδα της Καρδίτσας «Πρωινός Τύπος». (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr).

[2] Η αγγλική λέξη «carnival» προέρχεται από το λατινικό «carnem levare» ή «carnis levamen», που σημαίνει «διακοπή της βρώσης κρέατος».

[3] Εκεί έγκειται, κατά τη γνώμη μου, και η αντίδραση της Εκκλησίας που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει σε επίσημες δημοσιεύσεις στα Μ.Μ.Ε. «βαρύγδουπων» δελτίων Τύπου. 

Αφιερωμένο σε όσους γεννήθηκαν πριν το 1970 (ίσως και … ακόμη παλιότερα)

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

Τις μέρες αυτές (των Αποκριών), συνεπικουρούντος του καλού- ακόμη- καιρού, μού δόθηκε η ευκαιρία να κάνω πολλές βόλτες, στρέφοντας την προσοχή μου στη νεολαία και βλέποντας τα ενδιαφέροντα και τους τρόπους διασκέδασής της. Πόσο διαφορετικά είναι όλα αυτά σε σχέση με το παρελθόν! Πόση  μεγάλη διαφορά με τον τρόπο που μεγάλωσαν οι προηγούμενες γενιές …

H αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς καταφέραμε και προκόψαμε. Ήμασταν μια γενιά σε αναμονή: περάσαμε την παιδική μας ηλικία περιμένοντας… Δύο ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε, δύο ώρες μεσημεριανό ύπνο, για να ξεκουραστούμε, και τις Κυριακές έπρεπε να μείνουμε νηστικοί όλο το πρωί, για να κοινωνήσουμε. Ακόμα και οι πόνοι περνούσαν με την αναμονή.

Οι κούνιες ήταν φτιαγμένες από μέταλλο και είχαν κοφτερές γωνίες. Άλλοτε πάλι ήταν σαρμανίτσες[3]. Μεγαλώνοντας, περνάγαμε ατελείωτες ώρες κατασκευάζοντας σφεντόνες ή τόξα και κοφτερά βέλη (άλλοι πάλι κοφτερές πέτρες), για να είμαστε πανίσχυροι στο «πόλεμο» που γινόταν ανάμεσα στις παιδογειτονιές. Σπάζαμε τα κόκκαλα και τα δόντια μας και ανοίγανε κεφάλια, όταν «παίζαμε πόλεμο» και δεν «έτρεχε τίποτα». Δεν υπήρχε κανένας νόμος, για να τιμωρήσει τους «υπευθύνους». Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικά ράμματα. Σε περιόδους… «ειρήνης» παίζαμε «μακριά γαϊδούρα» (κι όμως, κανείς μας δεν έπαθε κήλη ή εξάρθρωση!).

Βγαίναμε από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο, αφού είχαν ανάψει τα φώτα στους δρόμους. Κανείς δεν μπορούσε να μας βρει. Τότε δεν υπήρχαν κινητά. Τρώγαμε γλυκά και πίναμε αναψυκτικά, αλλά δεν ήμασταν παχύσαρκοι. Ίσως κάποιος από εμάς να ήταν χοντρός και αυτό ήταν όλο. Πίναμε νερό κατευθείαν από τη βρύση, όχι εμφιαλωμένο, και κάποιοι έβαζαν τη μουτσούνα τους πάνω στη βρύση και κανένας μας δεν έπαθε τίποτα. Καμιά φορά κολλάγαμε ψείρες στο σχολείο και οι μητέρες μας το αντιμετώπιζαν άμεσα, πλένοντάς μας το κεφάλι με ζεστό ξίδι!

Δεν είχαμε Playstations, Nintendo 64,  ιδιωτικά κερδοσκοπικά τηλεοπτικά κανάλια (με Survivor ή talent shows), βιντεοταινίες με ήχο surround, υπολογιστές και Ιnternet. Εμείς είχαμε φίλους. Κανονίζαμε να βγούμε μαζί τους και βγαίναμε. Καμιά φορά δεν κανονίζαμε τίποτα, απλώς βγαίναμε στο δρόμο και εκεί συναντιόμασταν, για να μιλήσουμε ή να φλερτάρουμε τα κορίτσια της γειτονιάς. Και τα «ρίχναμε», κυνηγώντας τα, όχι πιάνοντας κουβέντα σε κάποιο chat room και γράφοντας:   ; )  : D  :- )  P>  κ.ά.. Άλλοτε πάλι παίζαμε το παιχνίδι «υπερπαραγωγή»: το κρυφτό. Ξεκινούσε απόγευμα, αφού είχαμε διαβάσει και μας άφηνε η μητέρα να βγούμε στη γειτονιά, και τελείωνε μαζί με τις ειδήσεις της ΕΡΤ, στις 10 το βράδυ!

Παίζαμε ποδόσφαιρο ατελείωτες ώρες… Χάσαμε δεκάδες μπάλες. Άσε που όλοι είχαμε τα γόνατά μας καταχτυπημένα, αλλά δεν μας ένοιαζε! Πηγαίναμε με το ποδήλατο ή περπατώντας μέχρι τα σπίτια των φίλων και τους φωνάζαμε από την πόρτα. Στα σχολικά παιχνίδια συμμετείχαν όλοι και όσοι δεν έπαιρναν μέρος έπρεπε να συμβιβαστούν με την απογοήτευση. Κάποιοι δεν ήταν τόσο καλοί μαθητές όσο άλλοι και έπρεπε να μείνουν στην ίδια τάξη. Δεν υπήρχαν ειδικά τεστ, για να περάσουν όλοι, ούτε γονέας που θα ερχόταν στο σχολείο σαν ταύρος σε υαλοπωλείο, για να ζητήσει το λόγο γιατί ο καθηγητής έβαλε στο παιδί του 15 και όχι 18!!!

Στα νησιά κάνανε διακοπές τρεις μήνες τα καλοκαίρια και περνούσανε ατέλειωτες ώρες στην παραλία, χωρίς αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, τένις ή γκολφ. Φτιάχνανε, όμως, φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά.

Κοντολογίς: Είχαμε επιτυχίες, αποτυχίες, υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε, γιατί είχαμε ελευθερία. Αν και εσύ, φίλε μου αναγνώστη, είσαι από τους «παλιούς»… χαίρε! Είχες την τύχη να μεγαλώσεις ως παιδί….

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Πέμπτη και Κυριακή στην εφημερίδα της Καρδίτσας «Πρωινός Τύπος». (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr).

[2] Το κείμενο δημοσιεύτηκε 1^η φορά στις 20/4/2017. Είναι κείμενο μνήμης και ανάμνησης.

[3] Είδος κούνιας. Μικρό ξύλινο φορητό κρεβατάκι, καμωμένο από τρεις κοντόπλατες σανίδες καρφωμένες σε σχήμα σκαφιδιού και στερεωμένες σε δύο τέτοιες κάθετες με στρογγυλή βάση. Εκεί ξαπλώναν  το μικρό, πάντοτε ανάσκελα.

Το ΝΟΜΙΜΟΝ[1] είναι και ΗΘΙΚΟΝ;

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος

Αφόρμηση για το σημερινό κείμενό αποτελούν δύο γεγονότα. Πρώτον, ένα μείζον θέμα επικαιρότητας (υπόθεση Novartis), το οποίο συγγενεύει με ένα άλλο που βγήκε στην επιφάνεια πριν από έξι μήνες (υπόθεση Panama Papers, όπου περίπου 500 ονόματα Ελλήνων φέρονται να κρύβουν τεράστια ποσά αμφίβολης προέλευσης και πάντως μη φορολογήσιμα στη χώρα μας σε «φορολογικούς παραδείσους»). Το δεύτερο είναι πρόσφατη περιπέτεια της συζύγου μου με συγγενικό της πρόσωπο «της κακιάς ώρας», όπου ενώ «βγάζει μάτι» ποιο είναι το σωστό- ηθικό της υπόθεσης, το νόμιμο είναι διαφορετικό. Η γνώμη μου στο θέμα αυτό ταυτίζεται απόλυτα με την άποψη που εξέφρασε σε κείμενό του ο Χρήστος Στεφανάδης (εφ. «Πρώτο Θέμα», 4/4/2015). Στο κείμενό του πρόσθεσα επιπλέον επιχειρήματα.

Το ΝΟΜΙΜΟΝ[1] είναι και ΗΘΙΚΟΝ;

Στις δημοκρατίες οι νόμοι έχουν φτιαχτεί, για να προστατεύουν τις κοινωνίες από συμπεριφορές πολιτών που θα δημιουργούσαν προβλήματα ή θα απειλούσαν ακόμα και την κοινωνική συνοχή. Αντίθετα, οι ηθικές αρχές και αξίες δεν υπάγονται σε νομικά πλαίσια, αλλά είναι προσωπική υπόθεση και τρόπος ζωής του καθενός. 

Ένα καίριο και διαχρονικό ερώτημα που τίθεται είναι αν το νόμιμον[2] είναι και ηθικό. Η απάντηση είναι ότι το ηθικό μπορεί να περιλαμβάνει το νόμιμο, αλλά είναι κάτι πολύ περισσότερο και ευρύτερο, αφού έχει άμεση σχέση με την ιδιαίτερη ψυχική δομή του κάθε ανθρώπου.  Ένα παράδειγμα: ένας νομοταγής πολίτης δεν κλέβει, επειδή φοβάται την τιμωρία που προβλέπεται από τον νόμο. Ένας ηθικός πολίτης, όμως, δεν κλέβει επειδή πιστεύει ότι η κλοπή δεν είναι καλό. Δεύτερο παράδειγμα: μπορεί να είναι ηθικά αποδοκιμαστέα πράξη, η έξωση ενός ενοικιαστή με παιδιά που δεν πληρώνει το αντίτιμο του ενοικίου στον ιδιοκτήτη, όμως σύμφωνα με το Δίκαιο είναι ορθή. Επομένως, το ιδανικό θα ήταν το Δίκαιο να συμβαδίζει με τη λεγόμενη «Κοινωνική Ηθική» και οπωσδήποτε,  ο σκοπός του Δικαίου επιτυγχάνεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, όταν επιτυγχάνεται η ευρύτερη δυνατή κοινωνική συναίνεση.

Όσον αφορά τώρα στην πολιτική ηθική, εδώ το θέμα είναι πολύ πιο σοβαρό, επειδή η ενασχόληση με την πολιτική είναι μια υποχρέωση που δεν επιβάλλεται σε κανέναν πολίτη αλλά- υποτίθεται- αναλαμβάνεται εθελοντικά!

Η περίπτωση της Novartis, που είναι στην επικαιρότητα, αφορά πρώην πρωθυπουργούς και υπουργούς (νυν βουλευτές), πολύ προβεβλημένος από τα ΜΜΕ, οι οποίοι ελέγχονται από μερίδα του Τύπου και από την κυβέρνηση για τις πολιτικές ή επαγγελματικές δραστηριότητές τους[3] που έχουν σχέση με την πολιτική τους δράση. Οργισμένοι απαντούν ότι όλες οι δραστηριότητές του έγιναν στα πλαίσια της νομιμότητας. Πράγματι, ένας νομοταγής πολιτικός φροντίζει να προσαρμόσει τις δραστηριότητές του στα νομικά και συνταγματικά πλαίσια που τις ορίζουν. Ένας ηθικός πολιτικός, όμως, δρα κατά τέτοιο τρόπο ώστε, πέρα από τους νόμους και το Σύνταγμα, η δράση του να είναι σε αρμονία με το περί δικαίου αίσθημα του Λαού!

Γιατί ηθική, κατά τον μεγάλο φιλόσοφο Καντ, είναι αυτή που, αν γινόταν ηθικός νόμος για όλη την ανθρωπότητα, θα δημιουργούσε την ιδανική κοινωνία. Και στο ερώτημα εάν η ηθική διδάσκεται, την απάντηση τη δίνει ο Αριστοτέλης[4] που έγραψε: «Έχουμε τις αρετές, επειδή τις έχουμε ήδη εφαρμόσει στην πράξη, όπως γίνεται με όλες τις τέχνες. Γιατί αυτά που πρέπει να τα μάθεις, για να τα κάνεις, τα μαθαίνεις κάνοντάς τα, όπως γίνεσαι οικοδόμος χτίζοντας οικοδομές και κιθαριστής παίζοντας κιθάρα. Με τον ίδιο τρόπο γινόμαστε δίκαιοι κάνοντας δίκαιες πράξεις, σώφρονες κάνοντας σώφρονες πράξεις και γενναίοι κάνοντας γενναίες πράξεις».

---

[1] Μου αρέσει να γράφω τη συγκεκριμένη λέξη στον αρχαίο της τύπο, γιατί έτσι διαβάζεται κατάιδια και από το τέλος προς την αρχή.

[2] Μου αρέσει να γράφω τη συγκεκριμένη λέξη στον αρχαίο της τύπο, γιατί έτσι διαβάζεται κατάιδια και από το τέλος προς την αρχή.

[3] Στην περίπτωση της συζύγου του πρώην υπουργού Οικονομικών, νυν διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, κ. Στουρνάρα.

[4] ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ «ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ», 1103a14–1107a26: Η ἠθική αρετή.

Διαδίκτυο (Ίντερνετ): η ύπουλη μορφή εξάρτησης των νέων

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

                                                                                    

Αφόρμηση για το σημερινό κείμενό μου αποτελούν δύο γεγονότα. Πρώτον, η Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου που γιορτάστηκε την περασμένη Τρίτη 6/2 ταυτόχρονα σε 160 χώρες σε όλο τον κόσμο με κεντρικό σύνθημα: «Δημιούργησε, επικοινώνησε και μοιράσου με σεβασμό. Ένα καλύτερο διαδίκτυο ξεκινά από εσένα». Δεύτερον, η εμπειρία μου ως εκπαιδευτικός στο μέγεθος της εξάρτησης που έχουν οι μαθητές/τριες, εφηβικής κυρίως ηλικίας, από το facebook και τα διαδικτυακά παιχνίδια (ατομικά ή ομαδικά).

Διαδίκτυο (Ίντερνετ): η ύπουλη μορφή εξάρτησης των νέων

Το Ίντερνετ είναι πλέον μία νέα πραγματικότητα με αδιαμφισβήτητη σημασία για την επικοινωνία και πληροφόρηση στη σύγχρονη κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η επαφή με το Ίντερνετ ή Διαδίκτυο έχει αναδυθεί σαν μια νέα μορφή εξάρτησης που συναντά κανείς σε κάθε ηλικία, αλλά κυρίως στους νέους και εφήβους (10-17 ετών).

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη «Πανελλήνια Έρευνα στο Μαθητικό Πληθυσμό για τη Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών και άλλες Εξαρτητικές Συμπεριφορές»[2], η οποία διεξήχθη το 2015 μεταξύ 3.202 μαθητών της Α΄ Λυκείου (16 ετών), το 15,1% (περίπου ένας στους έξι μαθητές) ήταν –με βάση τις απαντήσεις τους– ψηλά στην κλίμακα των συμπεριφορών παθολογικής χρήσης του Διαδικτύου. Πιο μεγάλο ήταν το ποσοστό στα κορίτσια (19%), που ασχολούνται κυρίως με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ τα αγόρια (11%) παίζουν κυρίως ηλεκτρονικά παιχνίδια. Το 40,5% των 16άρηδων απάντησε πως συχνά ή πολύ συχνά «μπαίνει στο Διαδίκτυο, όταν νιώθει άκεφος/η», ενώ το 35,9% «για να ξεφύγει από τις στενοχώριες».

Χαρακτηριστικές εκφάνσεις της εξάρτησης αυτής είναι, καταρχάς, οι νέοι να μένουν πολύ περισσότερο χρόνο στο Ίντερνετ απ’ ό,τι είχαν αρχικά αποφασίσει (20,8% παραδέχεται πως του «συμβαίνει να δυσκολεύεται να βγει από το Διαδίκτυο»). Επιπλέον, να είναι εκνευρισμένοι ή με πεσμένη διάθεση, όταν είναι εκτός Διαδικτύου. Ακόμη, ομολογούν ότι έχουν χάσει το ενδιαφέρον τους για δραστηριότητες που παλιά τους άρεσαν, όπως χόμπι, σπορ, επαφές με φίλους. Τέλος, η σχολική τους επίδοση μπορεί να έχει πέσει, ή πάντως να παραμένει στάσιμη, να έχουν αλλάξει οι συνήθειες του ύπνου τους και σε πιο σοβαρές περιπτώσεις να παραμελούν την προσωπική τους υγιεινή.

Είναι, βέβαια, γεγονός ότι κάθε εξάρτηση υπάρχει, γιατί καλύπτει βασικές ψυχολογικές ανάγκες του εξαρτημένου ατόμου[3]. Έτσι, και η εξάρτηση από το Ίντερνετ παίζει σημαντικό ρόλο «βοηθώντας» τον νέο να ξεχαστεί, να αποφύγει δύσκολα συναισθήματα και καταστάσεις της ζωής του, αφού η χρήση του Ίντερνετ υποτίθεται πως «προσφέρει» φυγή σε μια άλλη πραγματικότητα, κάτι που γενικότερα επιζητά ένας νέος.

Ένα άλλο συγκλονιστικό δεδομένο της σύγχρονης εποχής είναι πως οι γονείς χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα σε ποσοστό (κατά 60%) μεγαλύτερο από αυτό των παιδιών τους[4]! Και είναι συγκλονιστικό δεδομένο, γιατί καταλαβαίνετε, φίλοι μου, πως  το πρότυπο είναι πολύ σημαντικό σε αυτές τις ηλικίες, οπότε τα παιδιά  «ό,τι βλέπουν στους γονείς τους κάνουν». Ταυτόχρονα, όμως, και παρά τη δική τους συμπεριφορά σε ό,τι αφορά τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, το παράδοξο είναι πως απαντώντας σε αντίστοιχο ερώτημα, οι ίδιοι αυτοί γονείς είναι που ανησυχούν σε ποσοστό άνω του 80% ότι η προσωπικότητα των παιδιών τους αλλάζει μέσα από τη χρήση των κοινωνικών δικτύων!

Όπως και αν έχει όμως, οι γονείς μπορούν να παίξουν αποφασιστικό ρόλο στον εντοπισμό και αντιμετώπιση της εξάρτησης, παρακολουθώντας και ελέγχοντας διακριτικά αλλά σταθερά την ενασχόληση των παιδιών τους με το Ίντερνετ. Σ’ αυτό βοηθάει, πρώτον, να είναι το κομπιούτερ σε κοινόχρηστο χώρο. Δεύτερον, να εξοικειωθούν οι ίδιοι με το Διαδίκτυο και, τρίτον, να κρατούν ανοιχτά «κανάλια» επικοινωνίας με τα παιδιά τους, συζητώντας ποιες ιστοσελίδες επισκέφτηκαν και τί τους άρεσε. Ακόμη, είναι απαραίτητο να βάζουν όρια στη χρήση του Ίντερνετ και να ενθαρρύνουν την ενασχόληση των παιδιών τους και με άλλες δραστηριότητες. Ωστόσο, η σημαντικότερη δικλείδα ασφαλείας που μειώνει τον κίνδυνο αυτής (ή όποιας άλλης εξάρτησης) είναι η ζεστή, υποστηρικτική σχέση με το παιδί.

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Πέμπτη και Κυριακή στην εφημερίδα της Καρδίτσας «Πρωινός Τύπος». (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2] Από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Διευθυντής: Κ. Ν. Στεφανής).

[3] Σοφία Μεσσάρη, Κλινική Ψυχολόγος και Οικογενειακή Θεραπεύτρια Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών «Ψυχή τε και σώματι".

[4] Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου.

Μια αναφορά στον προπονητή ΓΙΩΡΓΟ ΒΑΖΑΚΑ

                                                                                                      

  

Ψύχραιμη ματιά

 Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

                                                                                       

Μια αναφορά στον προπονητή ΓΙΩΡΓΟ ΒΑΖΑΚΑ

Όταν τον Ιούλιο του 2017 ξανάρθε[2] στην Καρδίτσα ως προπονητής της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ο Γιώργος Βαζάκας, κουβαλούσε μαζί του πέρα από την τεράστια επαγγελματική του εμπειρία και το θάρρος της γνώμης. Από την πρώτη του παρουσία στα Μ.Μ.Ε.[3] ο 57χρονος τεχνικός δε μάσησε τα λόγια του. Παραδέχτηκε τη μεταβατική χρονική περίοδο που διανύει η ομάδα που αποδέχτηκε την πρόταση να την καθοδηγήσει, επισημαίνοντας ότι αναζητήθηκαν οι καλύτερες δυνατές επιλογές σε παίχτες με κριτήριο να «ματώνουν» για τη φανέλα.

Επιπλέον, επισήμανε με έμφαση ότι η Αναγέννηση θα πορευτεί με σκοπό την οικονομική της υγεία και πως έφτασε η στιγμή με σκληρή δουλειά να αλλάξει στόχο και να επιδιώξει υψηλότερα πλασαρίσματα φέτος σε σχέση με τον αγώνα «επιβίωσης» στην κατηγορία τα προηγούμενα χρόνια. Τέλος, δήλωσε ευθαρσώς πως επιθυμία του είναι μέσα από το δυναμικό ποδόσφαιρο που θα επιδιώξει να παρουσιάσει το σύνολό του να επιστρέψει ο φίλαθλος κόσμος της Καρδίτσας στο γήπεδο. Και αυτά που δήλωσε βάλθηκε να τα πραγματοποιήσει. Πήγε σε σχολεία, μιλώντας με τη μαθητιώσα νεολαία, μιλάει καθημερινά με τους φιλάθλους, δίνει συνέντευξη με αυτόν το χειμαρρώδη μα άμεσο λόγο που τον χαρακτηρίζει.

Εσείς τι λέτε, φίλοι μου, καθώς «κλείνει» σε 15 μέρες ο πρώτος γύρος του πρωταθλήματος; Τα καταφέρνει; Εγώ έτσι νομίζω. Η ομάδα βρίσκεται στην πρώτη 8άδα και πάντως μακριά από τη ζώνη του υποβιβασμού, ο κόσμος αρχίζει να επιστρέφει στο γήπεδο[4], ενώ τα παιδιά που επιλέγει κάθε φορά να παίξουν δίνουν ό,τι περισσότερο μπορούν. Το σπουδαιότερο: Κράτησε ενωμένα αυτά τα παιδιά, όταν τα πράγματα ήταν δύσκολα, με τη μεγάλη καθυστέρηση στις πληρωμές, χωρίς να κρύψει το μεγάλο πρόβλημα. Εκείνο που θαυμάζω σε αυτόν τον προπονητή είναι οι «σφικτές» άμυνες[5], το δυναμικό ποδόσφαιρο που παίζει κάθε ομάδα που αναλαμβάνει[6], και- το σημαντικότερο- δεν αλλάζει τη φιλοσοφία του ως προπονητής, τολμώ να πω και ως άνθρωπος.

Για του λόγου το αληθές σας παραθέτω μια δήλωσή του ως προπονητής της Λαμίας μετά από τον αγώνα της ομάδας του στα Τρίκαλα (Α.Ο. ΤΡΙΚΑΛΑ- ΛΑΜΙΑ= 1-1, Κυριακή, 13 Δεκεμβρίου 2015): «Εύχομαι στα Τρίκαλα να βγουν στην Α΄ Εθνική γιατί είναι από τις λίγες ομάδες που έχουν τόσο κόσμο και δικαιούνται να πάει στην Α΄ Εθνική. Ο Γιαλιάς (σημείωση: Πρόεδρος της τρικαλινής ομάδας τότε) είναι ένας καλός επιχειρηματίας. Μπορεί εμένα να με στέρησε να δουλέψω στην ομάδα που αγαπάω αλλά ήταν η μοναδική λύση που μπορούσε να γίνει στην ομάδα των Τρικάλων. Δεν υπήρχε άλλη λύση. Έχει την οικονομική ευχέρεια, έχει την τρέλα σαν πρόεδρος να ανεβάσει την ομάδα παραπάνω. Αντισταθμίζονται τα πράγματα. Εγώ στεναχωρήθηκα που έφυγα από την ομάδα της καρδιάς μου αλλά δεν ταίριαζε η φιλοσοφία. Μπορεί κάποια στιγμή να αλλάξει… εγώ δεν αλλάζω, είμαι 23 χρόνια προπονητής. Δεν άλλαξα τόσα χρόνια. Αν αλλάξει ο Γιαλιάς σαν φιλοσοφία, σαν πνεύμα ίσως κάποτε να ξανά συνεργαστούμε. Όπως σκεφτόταν δεν υπάρχει περίπτωση να έχουμε επαφή. Δεν παύει όμως να είναι η ιδανική λύση για τα Τρίκαλα. Και πρέπει να τον στηρίξει ο κόσμος γιατί έχει και την τρέλα και την διάθεση να ανεβάσει τα Τρίκαλα ψηλά.»

Αυτός είναι ο Γρεβενιώτης προπονητής ποδοσφαίρου Γιώργος Βαζάκας, που, αν και ήταν παιδί φτωχής οικογένειας, με το πείσμα του υπήρξε άριστος μαθητής και πέρασε στη Νομική Σχολή (!), αλλά τον κέρδισε η μεγάλη του αγάπη: το ποδόσφαιρο.

Σημείωση: Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ παίζει σήμερα Κυριακή με τον Εργοτέλη, και στη συνέχεια με την ΠΑΝΑΧΑΙΚΗ, τον ΑΡΗ, την ΔΟΞΑ ΔΡΑΜΑΣ και αμέσως μετά τον ΟΦΗ. Επειδή είμαι φίλαθλος και όχι οπαδός με παρωπίδες, όποια και αν είναι η βαθμολογική «συγκομιδή» στα παιχνίδια αυτά θα έχω τα ίδια συναισθήματα για την ομάδα και φυσικά για το Γιώργο Βαζάκα, τους συνεργάτες και τους παίκτες του.

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Πέμπτη και Κυριακή στην εφημερίδα της Καρδίτσας "Πρωινός Τύπος". (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr).

[2] Αφού υπήρξε προπονητής στην ομάδα και την ποδοσφαιρική χρονιά 1997-98.

[3] http://karditsasportiva.gr, 7/8/2017.

[4] Έχει τριπλασιαστεί σε σχέση με το κοντινό παρελθόν και είμαι βέβαιος ότι θα αυξηθεί και άλλο, καθώς βλέπει προπονητή, συνεργάτες και παίκτες να το παλεύουν με περισσή αξιοπρέπεια.

[5] Το γεγονός αυτό ίσως οφείλεται και στο γεγονός ότι και ο ίδιος υπήρξε ως ποδοσφαιριστής αμυντικός.

[6] Και το ξέρω γιατί ως διαιτητής ποδοσφαίρου, άλλοτε, τον είχα «σφυρίξει» τρεις- τέσσερις φορές, αν θυμάμαι καλά. Τότε διέκρινα και πόσο έντονα, πλην κόσμια, απευθυνόταν στους διαιτητές.