ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ1΄ ΤΑΞΗΣ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ

Η ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ1΄ ΤΑΞΗΣ 5^ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Για το διαγώνισμα της 12/11/2019

1η ENOTHTA H Eλλάδα στον κόσμο

Β. Ασύνδετη, Παρατακτική και Υποτακτική σύνδεση των προτάσεων

B1. Oι διάφοροι τρόποι σύνδεσης των προτάσεων

2^η Ενότητα: Γλώσσα – Γλώσσες και πολιτισμοί του κόσμου 

Β.  Eίδη δευτερευουσών προτάσεων

Β1.  Oνοματικές και επιρρηματικές προτάσεις

Β2. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις: Ειδικές

Β3. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις: Βουλητικές

Β4. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις: Ενδοιαστικές

Γ1. Λεξιλόγιο – Πολυσημία της λέξης

Δ. Διατύπωση αιτιολογημένων κρίσεων

→ Ανακεφαλαιωτικός πίνακας (σελ. 44)

3^η Ενότητα: Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί

Β. Ερωτηματικές προτάσεις – Ευθύς και πλάγιος λόγος

Β1. Ερωτηματικές προτάσεις

Β2. Oι ερωτήσεις στον πλάγιο λόγο

Γ.   Pήματα και εκφράσεις για τον πλάγιο λόγο

→ Ανακεφαλαιωτικός πίνακας (σελ. 62)

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ

Άσκηση 1^η

Να επιλέξετε για κάθε ερωτηματική πρόταση τα σωστά κουτάκια του πίνακα.

α. Μου δανείζεις το μολύβι σου;

β. Δεν ξέρω πώς λειτουργεί αυτό το μηχάνημα.

γ. Είναι ωραίο να αδιαφορείς για τα λόγια του άλλου;

δ. Με ρώτησε αν μπορώ να βοηθήσω.

Τρόπος εκφοράς		Είδος απάντησης
Ευθεία	Πλάγια	Ολικής	Μερικής

Άσκηση 2^η

Να μεταφέρετε τις παρακάτω προτάσεις στον πλάγιο λόγο. Ως ρήματα εξάρτησης να χρησιμοποιήσετε τα ρήματα που βρίσκονται μέσα στις παρενθέσεις.

1)      Πού βρήκες τόσα χρήματα, Ντίνο; (Ο πατέρας απορούσε…)

2)      Γιατρέ, μπορείτε να με εξετάσετε εδώ; (Ο ασθενής ρωτούσε…)

3)      Παρακολουθήσατε χτες την παράσταση παιδιά; (Ο καθηγητής  αμφέβαλε  …)

Άσκηση 3^η

Να αποδόσεις στην κυριολεξία (απλά λόγια) τι σημαίνουν οι παρακάτω μεταφορικές εκφράσεις:

α) Μην τα παίρνεις όλα σοβαρά. --> 

β) Του μίλησε με όμορφα λόγια. --> 

γ) Ο αέρας έπεσε. --> 

δ) Η ομάδα έφαγε τρία γκολ. --> 

ε) Κρύβει τα αισθήματά του. --> 

Μερικές σκέψεις για τις μαθητικές καταλήψεις σχολικών κτιρίων

Ψύχραιμη Ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

Μερικές σκέψεις για τις μαθητικές καταλήψεις σχολικών κτιρίων[2]

Ανήκει στα γεγονότα που κάθε χρόνο προβληματίζουν την κοινή γνώμη. Μιλώ για τις καταλήψεις των σχολείων ή την αποχή των μαθητών από τα μαθήματά τους. Στο σημερινό άρθρο θα επιχειρήσω να δω και να παρουσιάσω το θέμα από τη δική μου οπτική γωνία, βλέποντας συνάμα και τα επιχειρήματα της αντίθετης πλευράς. Ας δούμε, λοιπόν,  το θέμα ψύχραιμα.

Οι καταλήψεις σχολείων ή η αποχή των μαθητών από τα μαθήματά τους τείνουν, δυστυχώς, να λάβουν το χαρακτήρα μαθητικής παράδοσης, αρχής γενομένης κάθε χρόνο τέλη Οκτωβρίου, αρχές Νοεμβρίου. Αυτή η «συνεπής ετήσια συνήθεια» αποδυναμώνει σε μεγάλο βαθμό την αποτελεσματικότητά τους, καθώς τόσο από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου όσο και- προπάντων- από μεγάλο μέρος της κοινωνίας, γίνονται αντιληπτές περισσότερο ως προσπάθεια αποφυγής των μαθημάτων, σαν να ’ναι η κατάληψη των σχολικών μονάδων ένα «ετήσιο ραντεβού». Και μιλάμε για μια ενέργεια που πολλές φορές γίνεται ένα μήνα μετά την αναγγελία της (!), με θέματα που έχουν προκύψει ένα μήνα πριν. Και το πιο τραγελαφικό; Η κατάληξη της όλης «κινητοποίησης» θα είναι η επαναφορά πάντων στις τάξεις δυο- τρεις μέρες μετά την έναρξης της! Έτσι, αντί οι μαθητές να αποκτήσουν τον τίτλο της μαχόμενης γενιάς, περνούν στη συνείδηση των περισσότερων πολιτών ως φυγόπονοι και μάλλον αδιάφοροι απέναντι στα οφέλη της μάθησης[3]. 

Από την άλλη, όμως, δεν πρέπει να παραβλέπουμε τούτο:  το γεγονός ότι οι καταλήψεις επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο, υποδηλώνει σε μεγάλο βαθμό και τη σταθερότητα των προβλημάτων στο χώρο της δημόσιας εκπαίδευσης (ελλείψεις σε διδακτικό προσωπικό, αλλαγές στο εξεταστικό- και όχι μόνο- σύστημα, συγχωνεύσεις τμημάτων και δημιουργία τμημάτων - «μαμούθ» με 27 μαθητές, κτιριακά προβλήματα εν πολλοίς επικίνδυνα για την ασφάλεια των μαθητών, καθυστερημένη έναρξη της Ενισχυτικής Διδασκαλίας και μάλιστα όχι σε όλα τα σχολεία, απουσία ενός γεύματος για όλους τους μαθητές κ.α). Στην περίπτωση αυτή, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η συγκεκριμένη μορφή αγώνα αποσκοπεί στο να λειτουργήσει ως μέσο πίεσης για την επίλυση σημαντικών προβλημάτων, με δεδομένη την πάγια τακτική της πολιτικής ηγεσίας να υποχρηματοδοτεί τις δαπάνες για την Εκπαίδευση[4].

Μήπως, όμως, η κατάληψη της σχολικής μονάδας λειτουργεί εν τέλει εις βάρος των ίδιων των μαθητών; Όταν γίνεται κατάληψη, διακόπτεται η ομαλή ροή της διδασκαλίας, αποδιοργανώνεται η σειρά στη μελέτη και στην προσπάθεια κατανόησης των διδακτικών αντικειμένων, μειώνονται οι διδακτικές ώρες και υπονομεύεται έτσι ακόμη περισσότερο το έργο των εκπαιδευτικών και κατ’ επέκταση των δημόσιων σχολείων. Το τέλος του διδακτικού έτους βρίσκει, επομένως, τους μαθητές με εμφανείς ελλείψεις στα διάφορα αντικείμενα, εφόσον η διδασκαλία τους δεν έγινε με την αναγκαία πληρότητα.

Επαναλαμβάνω: υπάρχουν καταλήψεις που προκύπτουν όχι μόνο ως αντίδραση στα γενικευμένα προβλήματα της εκπαίδευσης, αλλά και ως εκκλήσεις για την άμεση αντιμετώπιση πολύ συγκεκριμένων και πολύ σημαντικών ζητημάτων που ταλανίζουν ορισμένα σχολεία. Η έλλειψη χρηματοδότησης, άλλωστε, έχει αρκετές φορές μεγαλύτερο αντίκτυπο σε κάποιες σχολικές μονάδες, οι οποίες καλούνται να λειτουργήσουν υπό χειρότερες προϋποθέσεις σε σύγκριση με άλλα σχολεία. Ένα σχολείο της επαρχίας, για παράδειγμα, που απομένει χωρίς εκπαιδευτικούς για τρεις ή και τέσσερις μήνες, είναι λογικό να προκαλεί την έντονη αντίδραση των μαθητών, αλλά και των γονιών τους. 

Κοντολογίς, οι καταλήψεις των σχολείων ή η αποχή των μαθητών από τα μαθήματά τους, έτσι όπως γίνονται σήμερα έξω από ένα οργανωμένο πλαίσιο αγώνα, ουσιαστικά δεν εξυπηρετούν τίποτε.

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Τετάρτη και Σάββατο στην εφημερίδα της Καρδίτσας «Πρωινός Τύπος». (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2] Τις οποίες κάνω, αφού διάβασα, συζήτησα, άκουσα επιχειρήματα  πολλών πλευρών, και βέβαια με την ιδιότητα  του ενεργού εκπαιδευτικού.

[3] Ειδικά εάν δει κανείς ποιοι  μαθητές πρωτοστατούν στις περισσότερες των καταλήψεων ή την αποχή από τα μαθήματά τους.

[4] Επικαλούμενη τις περισσότερες φορές μνημονιακές δεσμεύσεις των προηγούμενων κυβερνήσεων.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΟΥ Α' ΤΑΞΗΣ, 5ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Κύριε και κυρία…………………………………………., 

σας στέλνω μια κατάσταση μαθημάτων της Α΄ Γυμνασίου. Με την κατάσταση αυτή  ελέγχει ο γονιός- αλλά και ο μαθητής/ μαθήτρια- πως πάνε τα πράγματα με τη σχολική επίδοση στο α’ τετράμηνο. Είμαι στη διάθεσή σας  για οποιαδήποτε άλλη πληροφορία. 

Βασίλης Αλεξίου
Φιλόλογος Καθηγητής

5o Γυμνάσιο Καρδίτσας

ΜΑΘΗΜΑ	ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΕΚΠ/ΚΟΣ	ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ	1Ο ΤΕΣΤ	2Ο ΤΕΣΤ
ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΑΡΧΑΙΑ από ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΝΕΟΕΛ. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΑΓΓΛΙΚΑ
ΓΑΛΛΙΚΑ/ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
ΒΙΟΛΟΓΙΑ
ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ
ΦΥΣΙΚΗ
ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ
ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β΄ ΤΑΞΗΣ, ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α’ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

Η ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β΄ ΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α’ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

1^η Ενότητα:  Από τον τόπο μου σ' όλη την Ελλάδα

Β. Το υποκείμενο

Β1. Οι μορφές του υποκειμένου

Β2. Συμφωνία υποκειμένου – ρήματος

Γ. Αχώριστα μόρια

Δ. Επιπλέον, να διακρίνετε τα δομικά μέρη και τον τρόπο ανάπτυξης μιας παραγράφου (από τους δύο που κάναμε αναλυτικά στην αίθουσα: Σύγκριση- Αντίθεση, Παραδείγματα)

→ Ανακεφαλαιωτικός πίνακας (σελ. 26)

2^η Ενότητα: Ζούμε με την οικογένεια

Β. Εγκλίσεις – Χρόνοι

Β2. Οι χρόνοι του ρήματος

Γ1. Τα είδη των συνθέτων

Δ. Πλαγιότιτλοι

→ Ανακεφαλαιωτικός πίνακας (σελ. 42)

3^η Ενότητα: Φίλοι για πάντα

Β1. Ενεργητική και παθητική φωνή

Β2. Συζυγίες

Γ. Τι μέρος του λόγου είναι το α' συνθετικό σε σύνθετες λέξεις

→ Ανακεφαλαιωτικός πίνακας (σελ. 56)

ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ και ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΕΙΔΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ, Β’ ΤΑΞΗ (5ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛ. ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΗ Β’ ΤΑΞΗ (5ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

ΠΡΩΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ: ΜΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Α’ ΘΕΩΡΙΑ

Όταν μία παράγραφος αναπτύσσεται με σύγκριση- αντίθεση έχει την εξής μορφή. Στη Θεματική Περίοδο υπάρχουν τα δύο συγκρινόμενα μέρη. Στα Σχόλια – Λεπτομέρειες καταγράφονται είτε συγκεντρωτικά είτε σημείο- σημείο οι διαφορές των δύο μερών. Τέλος, στην Κατακλείδα Πρόταση υπάρχει μία επαναδιατύπωση των διαφορών ή καταγράφεται ένα κοινό τους γνώρισμα.

Β’ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Παρόλο που και το αεροπλάνο και το πλοίο είναι δύο εξίσου ενδιαφέροντα μεταφορικά μέσα, έχουν αρκετές διαφορές μεταξύ τους. Το αεροπλάνο έχει μεγαλύτερη ταχύτητα και διανύει μεγαλύτερες  αποστάσεις σε λιγότερη ώρα. Αντιθέτως, το πλοίο κινείται πολύ αργά και χρειάζεται πολύ ώρα για να διανύσει μεγάλες αποστάσεις. Επίσης  το αεροπλάνο έχει την δυνατότητα να ταξιδεύει σε όλα τα μέρη της Γης, ενώ το πλοίο μόνο σε περιοχές που υπάρχει θάλασσα ή γενικότερα μεγάλη έκταση νερού. Ακόμα όταν ταξιδεύουμε με το αεροπλάνο έχουμε πανοραμική, σε αντίθεση με το πλοίο που έχουμε άμεση και πιο εντυπωσιακή θέα. Τέλος το πλοίο  έχει μικρότερη οικονομική επιβάρυνση και συμφέρει. Από την άλλη το ιπτάμενο μέσο έχει πολύ ακριβά εισιτήρια και δεν συμφέρει τόσο. Πάντως, και τα δύο μεταφορικά μέσα είναι εξίσου αγαπητά στους ανθρώπους, ιδίως στους νέους.

Γ’ ΕΡΓΑΣΙΑ: Να αναπτυχθεί σε παράγραφο σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία μία από τις παρακάτω θεματικές περιόδους.

α)  Η ζωή στην πόλη και η ζωή στο χωριό για έναν έφηβο έχει ουσιαστικές διαφορές.

β) Ανάμεσα στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές.

γ) Ο Οβελίξ και ο Αστερίξ, αν και καρδιακοί φίλοι, έχουν μεταξύ τους ολοφάνερες διαφορές.

δ) Μεταξύ της Αθηνάς Χροναίου και της αδερφής της Έλλης υπάρχουν κάποιες διαφορές.

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ: ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Α’ ΘΕΩΡΙΑ    

         

Όταν μία παράγραφος αναπτύσσεται με παραδείγματα έχει την εξής μορφή. Στη Θεματική Περίοδο υπάρχει μία θέση – άποψη. Στα Σχόλια – Λεπτομέρειες καταγράφονται παραδείγματα αντλημένα (=βγαλμένα, παρμένα) από την καθημερινή ζωή ή την Ιστορία, τα οποία επιβεβαιώνουν την παραπάνω άποψη. Τέλος, στην Κατακλείδα Πρόταση υπάρχει μία επαναδιατύπωση της συγκεκριμένης άποψης.

Β’ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Μια μορφή «εμφυλίου πολέμου» διεξάγεται καθημερινά σε πολλές εκδηλώσεις της ζωής μας. Πολλά είναι τα παραδείγματα που αποδεικνύουν την παραπάνω άποψη. Σε πολλά σπίτια οι καβγάδες ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά είναι τόσο έντονοι που νομίζει κανείς πως ξέσπασε στην οικία αυτή πόλεμος! Αλλά και στο σχολείο δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, όπου λογομαχούν ή τσακώνονται μαθητές και μαθήτριες, θυμίζοντας εμπόλεμο τοπίο. Τέλος, στην κοινωνική ζωή οι εντάσεις μεταξύ κοινωνικών ομάδων είτε μεταξύ τους είτε με την Πολιτεία παίρνουν διαστάσεις πολεμικής σύρραξης. Από τα παραπάνω γίνεται, επομένως, φανερό πως μια κατάσταση έντασης και έκρηξης έχει γίνει σχεδόν καθημερινό γεγονός στη ζωή μας.

Γ’ ΕΡΓΑΣΙΑ: Να αναπτυχθεί σε παράγραφο σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία μία από τις παρακάτω θεματικές περιόδους.

α) Πολλά ήταν τα ευχάριστα γεγονότα που συνέβησαν σε αυτό το σχολείο την περυσινή χρονιά.

β) Πολλά ήταν τα δυσάρεστα γεγονότα που συνέβησαν σε αυτό το σχολείο την περυσινή χρονιά.

γ) Πολλά ήταν τα ευχάριστα γεγονότα που συνέβησαν σε αυτή την εκδρομή.

δ) Πολλά ήταν τα δυσάρεστα γεγονότα που συνέβησαν σε αυτό το πάρτι.

....................................................................................

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Να εντοπίσετε τα είδη των συνθέτων (προσδιοριστικά, κτητικά, αντικειμενικά, παρατακτικά) στις παρακάτω σύνθετες λέξεις: 

νεκροθάφτης, κοντόχοντρος, λαχανόκηπος, βιβλιοπώλης, αλατοπίπερο, πανωφόρι, πικροδάφνη, μερόνυχτο.