Ένα δημοσίευμα που θλίβει, άξιο όμως προβληματισμού

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος ^[1]

MSc στις "ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ"

                                                                                        tokinitro.blogspot.gr (ΤΟ ΚΙΝΗΤΡΟ)

Ένα δημοσίευμα που θλίβει, άξιο όμως προβληματισμού

Την προηγούμενη βδομάδα ένα δημοσίευμα στον «Πρωινό Τύπο» μού προξένησε μελαγχολία, συνάμα όμως, και προβληματισμό. Σας το κοινοποιώ με τον ανάλογο σχολιασμό μου.

Το δημοσίευμα (Σάββατο 5 Νοεμβρίου) έλεγε: «Τουλάχιστον τρεις μεγάλες ελληνικές πόλεις, την Πάτρα, τα Γιάννενα και τον Βόλο, θα γέμιζαν οι Έλληνες που πάσχουν από κατάθλιψη. Οι ειδικοί μιλούν για ανησυχητική αύξηση των περιστατικών, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την οικονομική κρίση και τις πληγές που ανοίγει. Το 2015 οι ασθενείς με κατάθλιψη στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τους 500.000[2], σημείωσε ο αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Πέτρος Σκαπινάκης, στο πλαίσιο ενός Συνεδρίου Ψυχικής Υγείας. Ο ίδιος, μάλιστα, διαπιστώνει ότι οι ψυχικές διαταραχές χρονίζουν, αφού οι ασθενείς δεν απευθύνονται στους ειδικούς (ψυχοθεραπευτές, κ. ά.). Άλλοι επειδή θεωρούν ότι δεν είναι άρρωστοι, ενώ αρκετοί επειδή σκέφτονται και το κόστος θεραπείας. Στην καλύτερη των περιπτώσεων πάνε στον ψυχίατρο να τους δώσει κανένα ηρεμιστικό- ψυχοφάρμακο! Όσο, όμως, καθυστερεί η πραγματική θεραπεία τόσο αυξάνεται η πιθανότητα αναπηρίας».

Δυστυχώς η σύγχρονη κοινωνία έχει εθιστεί στα αντικαταθλιπτικά ψυχοφάρμακα σαν εύκολη λύση, φίλοι μου αναγνώστες, και ακόμα δυστυχέστερα πολλοί ψυχίατροι υποστηρίζουν αυτήν τη νοοτροπία. Ωστόσο, ο απλός άνθρωπος δε γνωρίζει ότι τα εν λόγω χημικά, πρώτον, έχουν σημαντικές παρενέργειες, δεύτερον, προκαλούν σοβαρό εθισμό και, τρίτον, καταπολεμούν απλώς μεσοπρόθεσμα τα συμπτώματα, χωρίς να λύνουν τα προβλήματα που υποβόσκουν.

Η λύση απέναντι στα ψυχικά προβλήματά μας βρίσκεται είτε στη βοήθεια του ψυχοθεραπευτή είτε στον προσωπικό σκληρό αγώνα του καθενός μας. Και, όπως έχω επισημάνει και σε παλιότερο άρθρο μου[3], καθοριστικός παράγοντας για τη «γιατρειά» ιδιαίτερα σήμερα, στη περίοδο των στερήσεων που επιβάλλει η οικονομική κρίση, είναι η οικογένεια μας: η επαφή και επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη της, το μοίρασμα του χρόνου, ο προγραμματισμός κοινών δραστηριοτήτων που είναι πολύτιμες αλλά όχι «ακριβές», όπως δημιουργικά παιχνίδια, βόλτες, συζήτηση στο δείπνο.

Φαίνεται παράδοξο, αλλά στη σύγχρονη καταναλωτική- καπιταλιστική κοινωνία αυτό φαντάζει δύσκολο. Και έτσι ψάχνουμε την εύκολη λύση, τα φάρμακα: για τις γυναίκες που πιέζονται συναισθηματικά, για τους ηλικιωμένους που βυθίζονται στην κατάθλιψη, για τα ζευγάρια που είναι δυστυχισμένα στον γάμο τους... Η λίστα δεν έχει τέλος.

Θα δημοσιεύσω ένα συγκεκριμένο και έγκυρο στατιστικό που δημοσιοποίησε ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Δωδ/σου[4], για να καταλάβετε που πάει η κατάσταση: τα ποσοστά της αύξησης που καταγράφονται ανάμεσα στα πλέον γνωστά αντικαταθλιπτικά ψυχοφάρμακα, από το 2013 μέχρι και σήμερα. Αυτά είναι τα εξής:

ΧΑΝΑΧ	53%
LEXOTANIL	30%
TAVOR	40%
STILNOX	70%
SEROXAT	60%

Περιπτώσεις αντικαταθλιπτικών ψυχοφαρμάκων, δηλαδή, όπου η αύξηση τα τελευταία 3 χρόνια έφτασε ακόμα και σε ποσοστό 60 ή 70%.

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί στην εφημερίδα "Πρωινός Τύπος" κάθε Πέμπτη και Κυριακή. (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2] Στατιστικά το παραπάνω νούμερο, κάνοντας την ανάλογη αναγωγή, σημαίνει πως 1 στους 7 Έλληνες έχει κατάθλιψη.

[3] Βλέπε: Πρωινός Τύπος,  22/9/2016, σελ.3: «Θετικές πλευρές στην οικογένεια στα χρόνια της κρίσης».

[4] Μιλάμε για Δωδεκάνησα (καλοστεκούμενη οικονομικά περιοχή (!), χάρη στον Τουρισμό). Σκεφτείτε τι συμβαίνει σε άλλες περιοχές… Την έρευνα δημοσίευσε η εφημερίδα «Δημοκρατική»,  στις 5 Μαρτίου 2016.

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3η

Άσκηση 1. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω ερωτήσεις ως ευθείες ή πλάγιες:

-Πότε θα πάμε εκδρομή; →

-Τον ρώτησε αν επιθυμεί να αγοράσει ένα βιβλίο. →

-Απορώ τι σκεφτόσουν. →

-Αναρωτιέμαι αν είσαι μαθητής ή αν είσαι φοιτητής. →

-Θα πάρουμε μαζί μας και τον Παύλο; →

Άσκηση 2. Ποιες από τις παρακάτω ερωτήσεις είναι γνήσιες, ρητορικές ή προσταγής:

-Τι μαγείρεψες σήμερα; →

-Θα έρθεις επιτέλους; →

-Πώς λένε τον αδερφό του Παύλου; →

-Πώς να μην θυμώσω με τα καμώματά σου; →

-Είναι να μην απορείς με το θράσος του; →

Άσκηση 3.  Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο. Ως ρήματα εξάρτησης να χρησιμοποιήσετε τα ρήματα που βρίσκονται μέσα στις παρενθέσεις.

α. Θα κρατήσεις την υπόσχεσή σου;

(Με ρώτησε ………………………………..………………..………………)

β. Αν και δε με προσκάλεσαν, θα πάω.

(Είπε  ………………………………………..………………....……………..)

γ. Τι έχει συμβεί;

(Αναρωτιόταν  ………………………………………………………..…...)

δ. Αν θέλω, μπορώ να ανατρέψω όλα τα σχέδιά σου.

(Μου απάντησε …………………………..…………………………..…...)

ε. Είμαι αθώος.
(Ο κατηγορούμενος ισχυριζόταν……………………....………....)

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ2 ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΡΑΠΤΕΣ «ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ» ΤΗΣ 12^ης Δεκεμβρίου 2016

6^η ΩΡΑ: ΤΕΣΤ

ü Ερωτηματικές προτάσεις – Πλάγιες ερωτηματικές

ü Κυριολεξία – Μεταφορά

ü Συνώνυμες λέξεις σε δοθέν κείμενο

ü Αντώνυμες λέξεις σε δοθέν κείμενο

7^η ΩΡΑ: ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟ

Σενάριο: Επίσκεψη ενός παιδιού που δέχεται bullying σε έναν ψυχολόγο. Ψυχολόγος είστε εσείς.

Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ στη 4η Θεματική Ενότητα

1. Να χωρίσετε τις παρακάτω προτάσεις σε ονοματικό και ρηματικό μέρος.
α. Το φαγητό είναι απόλαυση.
β. Ο σύγχρονος άνθρωπος αδιαφορεί για την ποιότητα του φαγητού του.
γ. Η χρήση αλκοόλ έχει καταστροφικά αποτελέσματα στην υγεία του ανθρώπου.
δ. Η έλλειψη πρωινού από το διαιτολόγιο κάθε παιδιού αυξάνει την παχυσαρκία.

2. Αφού πρώτα χωρίσετε τις φράσεις σε ονοματικό και ρηματικό μέρος, κατόπιν να κρίνετε ποιες ΟΦ έχουν απλή μορφή και ποιες διευρυμένη.

α. Η πρωταρχική σημασία του φαγητού είναι η επιβίωση του ανθρώπου.
β. Η υγεία είναι το πολυτιμότερο αγαθό για τον άνθρωπο.
γ. Το ενδιαφέρον για την προστασία της υγείας μας δείχνει το σεβασμό μας για την ανθρώπινη ζωή.
δ. Οι γονείς θα πρέπει να δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη διατροφή των παιδιών τους.


3. Να βρείτε τις ΟΦ που υπάρχουν μέσα στις ΡΦ των παρακάτω περιόδων.

α. Το «γρήγορο» φαγητό έγινε συνήθεια.
β. Η μεσογειακή διατροφή είναι θρεπτική.
γ. Το πρωινό βελτιώνει την πνευματική κατάσταση.
δ. Τα πρότυπα που προβάλλονται από την τηλεόραση επηρεάζουν τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών.

Σαρωτικές αλλαγές στα Γυμνάσια από τη φετινή χρονιά.

Η αλλαγή του πλαισίου λειτουργίας, που θα γίνει με την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, αφορά τόσο στο εκπαιδευτικό κομμάτι όσο και τον τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων, οι οποίες περιορίζονται πλέον σε τέσσερα μαθήματα. Ειδικότερα, οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν αφορούν στα εξής:

· Τα μαθήματα στο γυμνάσιο επεκτείνονται έως τις 31 Μαΐου.Αυτό διευκολύνεται από τον περιορισμό των εξετάσεων στο τέλος της σχολικής χρονιάς.

· Τα γνωστικά αντικείμενα στα οποία οι μαθητές/τριες θα εξετάζονται γραπτώς στο τέλος του έτους περιορίζονται σε τέσσερα για όλες τις τάξεις (από δώδεκα που όριζε το προηγούμενο Προεδρικό Διάταγμα για τη Α΄, δεκατρία για τη Β΄ και δεκατέσσερα για τη Γ΄ τάξη). Αυτά είναι: 1) η Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία (κοινή εξέταση των δύο κλάδων, της Γλωσσικής Διδασκαλίας και της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας), 2) Μαθηματικά, 3) Φυσική, 4) Ιστορία.

· Χωρισμός του διδακτικού χρόνου σε τετράμηνα αντί σε τρίμηνα. Έτσι, η εστίαση του γυμνασίου θα μετατοπιστεί από την εξεταστική διαδικασία στην ουσιαστική μαθησιακή διαδικασία. Με το προηγούμενο καθεστώς το σχολείο βρισκόταν σε εξεταστικό πυρετό από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι το τέλος Νοεμβρίου και μετά ξανά από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα τέλη Φεβρουαρίου. έως τώρα οι μαθητές/τριες έπρεπε να πιεστούν για να προετοιμαστούν σε 2 ή 3 ωριαία διαγωνίσματα την εβδομάδα, με αποτέλεσμα να επικεντρώνουν εκεί την προσπάθειά τους και να παραμελούν τη μελέτη και τις εργασίες των υπόλοιπων μαθημάτων της εβδομάδας αλλά και να παρουσιάζουν διασπασμένη προσοχή κατά τη διάρκεια των διδακτικών ωρών που προηγούνταν κάθε διαγωνίσματος.Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί, ιδίως των μονόωρων μαθημάτων, αναγκάζονταν να καταφεύγουν και σε συμπληρωματικά τεστ, επειδή δεν προλάβαιναν να αποκτήσουν καθαρή εικόνα για τη συμμετοχή κάθε μαθητή/τριας στη μαθησιακή διαδικασία στην τάξη, ούτε καν να τους γνωρίσουν όλους/ες με το όνομά τους. Με τον χωρισμό σε τετράμηνα επέρχονται οι εξής αλλαγές στην προηγούμενη εικόνα: Αφενός τα υποχρεωτικά διαγωνίσματα κάθε τετραμήνου μπορούν να διενεργηθούν με μεγαλύτερη άνεση, ένα ή δύο σε κάθε βδομάδα, αφού το χρήσιμο χρονικό διάστημα διπλασιάζεται (τουλάχιστον από τα μέσα Οκτωβρίου έως 20 Ιανουαρίου και από τέλη Ιανουαρίου έως 31 Μαΐου). Αφετέρου οι εκπαιδευτικοί θα έχουν περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους, ιδίως στο 1ο τετράμηνο, ώστε να γνωρίσουν καλά τους/τις μαθητές/τριες και να σχηματίσουν εμπεριστατωμένη γνώμη σχετικά με την επίδοσή τους, αξιοποιώντας πολλαπλούς τρόπους αξιολόγησης, χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουν σε τόσα γραπτά τεστ. Επίσης, στο 2ο τετράμηνο οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιλέξουν αντί ωριαίου διαγωνίσματος την ανάθεση μιας συνθετικής-δημιουργικής εργασίας. Σχεδιάζεται δε επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση των εργασιών στη διαδικασία μάθησης και αξιολόγησης.

· Παράλληλα, η ενισχυτική εκπαίδευση στο γυμνάσιο επεκτείνεται και μετά τη λήξη του έτους με το εξής μέτρο: Σε όσους/ες μαθητές/τριες δεν προαχθούν σε κάποιο μάθημα ή κάποια μαθήματα, το σχολείο θα τους προσφέρει εντατικά μαθήματα το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουνίου και στη συνέχεια θα εξετάζονται σε επαναληπτική εξέταση κατά το τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου. Στόχος είναι το σχολείο να υποστηρίζει τους/τις μαθητές/τριες που δεν επέτυχαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και να μην τους/τις υποχρεώνει είτε να καταφύγουν σε βοήθεια επί πληρωμή είτε -αν δεν έχουν τέτοια δυνατότητα- να τα βγάλουν πέρα μόνοι/ες τους για να εξετασθούν τον Σεπτέμβριο. Αυτό το μέτρο είναι ταυτόχρονα μέτρο παιδαγωγικής και κοινωνικής πολιτικής, καθώς η σχολική αποτυχία είναι φαινόμενο που εμφανίζεται συχνότερα σε κοινωνικά στρώματα οικονομικά ασθενέστερα, που βέβαια δεν μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά εξωσχολικά μαθήματα προετοιμασίας για τις επαναληπτικές εξετάσεις.

· Σε πειραματικά και σε άλλα σχολεία αντιπροσωπευτικά των διαφόρων περιοχών και τύπων σχολείων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης θα εφαρμοστεί πιλοτικά η περιγραφική αξιολόγηση, η οποία προσφέρει ουσιαστική ανατροφοδότηση στους/στις μαθητές/τριες και μπορεί να βελτιώσει πραγματικά τη διαδικασία μάθησης. Διευκρινίζεται ότι η περιγραφική αξιολόγηση θα συνοδεύει σε αυτά τα σχολεία την αριθμητική αξιολόγηση.

· Το πρόγραμμα του γυμνασίου έχει ελαφρυνθεί κατά τρεις ώρες, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών για προγράμματα πολιτιστικά, περιβαλλοντικά, αγωγής υγείας και σταδιοδρομίας, ενισχυτική διδασκαλία ή ομίλους ενδιαφερόντων. Με σχετική εγκύκλιο θα διευκρινισθεί με ποιον τρόπο θα αποφασίζεται η αξιοποίηση του διαθέσιμου τρίωρου για τις δράσεις που προαναφέρθηκαν. Επίσης αυτό το τρίωρο μπορεί να αξιοποιηθεί για συνεδριάσεις του συλλόγου των εκπαιδευτικών, για συνεργασίες μεταξύ των εκπαιδευτικών της ίδιας ειδικότητας ή του ίδιου τμήματος για τον σχεδιασμό κοινών δράσεων ή τη συζήτηση επί παιδαγωγικών/διδακτικών προβλημάτων, κ.τ.λ.

· Ακόμη, θεσπίζεται για τη Γ΄ τάξη του γυμνασίου η «Ημέρα Επαγγελματικού Προσανατολισμού». Σε συνεννόηση με κάθε σχολική μονάδα οι υπεύθυνοι του οικείου ΚΕ.ΣΥ.Π. θα προγραμματίσουν και θα υλοποιήσουν κατά τη διάρκεια μιας σχολικής ημέρας αφενός μια αναλυτική ενημέρωση για τις εναλλακτικές επιλογές εκπαίδευσης που προσφέρονται μετά το γυμνάσιο αφετέρου σχετικές βιωματικές δραστηριότητες για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Γ΄ τάξης κάθε σχολικής μονάδας.

Θυμήσου δάσκαλε…

Τώρα που αρχίζει η σχολική χρονιά, θυμήσου, δάσκαλε. Θυμήσου γιατί έγινες δάσκαλος. Γιατί στα δεκαοκτώ σου, διάλεξες αυτόν τον δρόμο. Θυμήσου, δάσκαλε, όλα όσα ξέρεις καλύτερα από μένα. Όλα όσα η ζωή, η ρουτίνα, η μιζέρια συνωμοτούν να ξεχάσεις.

Θυμήσου δάσκαλε…

Θυμήσου το χαμόγελο. Κανένα παιδί δεν μπορεί να αντισταθεί σ’ ένα χαμόγελο. Μην μπαίνεις στην τάξη με τη μουράκλα. Ναι, έχεις και συ προβλήματα. Ο άνθρωπός σου, ο σπιτονοικοκύρης σου, η πεθερά σου. Έχεις δίκιο. Όμως, το δίκιο σου μην το ξεσπάς στο παιδί. Το παιδί δεν είναι ούτε ο άνθρωπός σου ούτε ο σπιτονοικοκύρης σου ούτε η πεθερά σου. Δε φταίει. Δεν πρέπει να το χρεωθεί.

Θυμήσου το «μπράβο». Πες το με την καρδιά σου. Ένα «μπράβο» μπορεί να είναι πιο αποδοτικό από όλα τα «διδακτέα» μαζί. Άσε το παιδί που σηκώνει το χέρι του να πάει για «τσίσα». Όντως, μπορεί να κάνει ψιλοκοπάνα του πεντάλεπτου. Όντως, μπορεί να θέλει να αποφύγει το μάθημα. Όμως, αν πρέπει πραγματικά να πάει; Όχι, δεν κάνω πλάκα. Σοβαρολογώ. Καλύτερα να κάνει λούφα ένα παιδί, παρά να αγωνιά ένα άλλο.

Άλλο «κάνω παρατήρηση» και άλλο «ξεφτιλίζω». Ποτέ μην ξεφτιλίζεις ένα παιδί μπροστά στους συμμαθητές του. Ποτέ μην ειρωνεύεσαι, μη σαρκάζεις, μη γελοιοποιείς εκ του ασφαλούς κάποιον που δεν μπορεί να σου απαντήσει. Είσαι μεγάλος, είσαι ετοιμόλογος, είσαι από θέση ισχύος. Μη χρησιμοποιείς αυτά τα όπλα. Ποτέ. Πάνω από τα μαθήματα, πάνω από οτιδήποτε, το σημαντικότερο για ένα παιδί είναι η αξιοπρέπειά του μπροστά στους συμμαθητές του.

Έχεις στα χέρια σου ένα κάκιστο βιβλίο. Καλείσαι να το διδάξεις. Ξέχνα το. Όσο μπορείς. Ξέχνα το και θυμήσου την ουσία. Η ουσία περνάει στα παιδιά. Η
ουσία καταγράφεται. Ποτέ η σελίδα 121 του κεφαλαίου 9.

Άνθρωπος είσαι, κάποιους μαθητές σου τους γουστάρεις περισσότερο από κάποιους άλλους. Μην το δείχνεις. Το ξέρω δεν προφταίνεις, το ξέρω είσαι κουρασμένος, έχεις να διορθώσεις πενήντα ανορθόγραφες εκθέσεις, αλλά ψάξτο καλύτερα. Μπορεί το σπαστικό με τα γυαλάκια στο πίσω θρανίο, που μοιάζει να αδιαφορεί, να είναι απλά πιο ντροπαλό. Πιο ανασφαλές.

Τα παιδιά έχουν ελαττώματα. Το ίδιο κι εσύ. Η διαφορά είναι ότι εσύ είσαι ενήλικος. Τα παιδιά βαριούνται το μάθημα. Το ίδιο κι εσύ. Η διαφορά είναι ότι εσύ είσαι ενήλικος. Τα παιδιά θα ήθελαν να είναι οπουδήποτε αλλού εκτός από μια αίθουσα φουλ στα ημίτονα και στους Βουλγαροκτόνους. Το ίδιο κι εσύ. Η διαφορά είναι ότι εσύ είσαι ενήλικος.

Τα παιδιά δεν έχουν μόνο υποχρεώσεις. Έχουν και δικαιώματα.  Άσχετο, αν εμείς οι μεγάλοι, επειδή δεν μας συμφέρει, φροντίζουμε επιμελώς να τους αποκρύπτουμε το γεγονός. Και τελικά φίλε δάσκαλε: Τα παιδιά θέλουν να σε γνωρίσουν. Τα παιδιά θέλουν να σε αγαπήσουν. Μπορείς να τα βοηθήσεις, να σταθείς δίπλα τους. Μπορείς να δώσεις σχήμα στο παρόν, το μέλλον τους, στη ζωή τους ολόκληρη. Φτάνει να τους δώσεις μια ευκαιρία. Να τους απλώσεις το χέρι. Φτάνει να θυμηθείς γιατί έγινες δάσκαλος, δάσκαλε…

Ακρίτα, Ε. (2004). Και οι ξανθιές έχουν ψυχή, εκδόσεις Καστανιώτης.

Ένα σχολείο γεμάτο αδικίες

Με βάση την στατιστική ανάλυση και επεξεργασία των στοιχείων των αποτελεσμάτων των πανελλαδικών εξετάσεων […], βλέπουμε πως ο βαθμός επιτυχίας και οι πιθανότητες πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση συνδέονται άμεσα με τον βαθμό κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης του νομού από τον οποίο προέρχονται οι μαθητές και μαθήτριες. Σε περιοχές με χαμηλούς δείκτες ανάπτυξης, υψηλή ανεργία και χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα οι εξεταζόμενοι έχουν μικρότερες από το μέσο όρο πιθανότητες επιτυχίας. Τα αποτελέσματα μιας ακόμη έρευνας έρχονται να συμπληρώσουν τις ήδη υπάρχουσες έρευνες που δείχνουν τις κραυγαλέες κοινωνικές ανισότητες στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης. Το ότι δηλαδή η πλειοψηφία των φοιτητών προέρχονται από εύπορες οικογένειες, ενώ ο αριθμός αυτών που προέρχονται από τα πολυπληθέστερα λαϊκά στρώματα (εργάτες, τεχνίτες, αγρότες) είναι αναλογικά εξαιρετικά χαμηλός. Και αυτή η δυσαναλογία αντί να μειώνεται εντείνεται με τη σημαντική αύξηση των εισαγομένων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση που παρατηρούμε στις δύο τελευταίες δεκαετίες. Δηλαδή όσο αυξάνεται ο αριθμός των εισακτέων στα πανεπιστήμια, τόσο μειώνεται αναλογικά το ποσοστό αυτών που προέρχονται από τα οικονομικά αδύνατα στρώματα. Και την στρεβλή αυτή λογική συμπληρώνουνε και αυξάνουν οι ιδιωτικές δαπάνες για την παιδεία (φροντιστήρια, ξένες γλώσσες κλπ.) που αντιστοιχούν σ’ ένα περίπου δισεκατομμύρια ευρώ.» […]

Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι τα παιδιά από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους διαμορφώνουν έξεις, συνήθειες, προδιαθέσεις απέναντι στο σχολείο, την αξία της γνώσης, τη στάση απέναντι σε αυτήν, τη διάθεση να μείνουν «ήσυχα» στο σχολείο, να εργαστούν για αυτό. Μια οικογένεια που διαθέτει οικονομικό και πολιτιστικό κεφάλαιο επενδύει στην καλή σχολική πορεία των γόνων της και εμπεδώνει στο παιδί από τα πρώτα του χρόνια ένα σύστημα προδιαθέσεων, ώστε κατά κάποιο τρόπο να είναι «σχολειοποιημένο», πριν ακόμη περάσει την πόρτα του σχολείου.

Το παιδί αυτό έχει θετική στάση απέναντι στο σχολείο και τις νόρμες του, κατανοεί τη σχολική γλώσσα που είναι ίδια με τον δικό του γλωσσικό κώδικα, θεωρεί αυτονόητες και απόλυτα συμβατές με τις δικές του συνήθειες όλες εκείνες τις «πολιτισμικές πρακτικές του σχολικού θεσμού» (πειθαρχία, τιμωρία, γιορτές, βαθμοί, έλεγχος), οι οποίες είναι σχεδόν ξένες για πολλά παιδιά από τα λαϊκά στρώματα. Αυτή η θετική κοινωνικά διαμορφωμένη προδιάθεση είναι η «δωρεά», το «χάρισμα», ένα χαρακτηριστικό που αφού εμφανίζεται από τα πρώτα χρόνια της σχολικής ζωής προβάλλεται σαν κάτι έμφυτο.

Ο μαθητής που προέρχεται από τα προνομιούχα κοινωνικά στρώματα έχει συγκεκριμένους όρους ζωής και μόρφωσης, που παράγουν πλεονεκτήματα στη σχολική πορεία του σε σύγκριση με τους άλλους μαθητές. Συνήθως διαμένει σε αστικό κέντρο, σε καλό προάστιο, σε μεγάλο σπίτι, έχει παρακολουθήσει νηπιαγωγείο, ξένη γλώσσα, πιθανώς μουσικό όργανο, έρχεται σε επαφή με την οικογενειακή βιβλιοθήκη, κάνει «πλούσιες» διακοπές, έχει εξωσχολικές δραστηριότητες, βοήθεια στο διάβασμα, ιδιωτικό δάσκαλο, πληροφόρηση για τα εκπαιδευτικά πράγματα και τις δυνατότητες εργασιακής αξιοποίησης των σπουδών.

Η καλλιέργειά του είναι σχετική με τη σχολική παιδεία και εφοδιάζεται με μια γενική προδιάθεση στη μάθηση. Οι μη «σχολικές» γνώσεις - με άμεση όμως σχολική χρησιμότητα - που αυτός ο μαθητευόμενος αντλεί από το άμεσο οικογενειακό του περιβάλλον (π.χ. στον πολιτιστικό τομέα, η καλαισθησία, το πνεύμα, η επαφή με το θέατρο, μουσική, ζωγραφική, το μουσείο), σε συνδυασμό με το εκτεταμένο πλέγμα των κοινωνικών διασυνδέσεων που του εξασφαλίζει η καταγωγή του, του δίνει τη δυνατότητα να έρχεται στο σχολείο για να μάθει, για να νομιμοποιήσει σχολικά ό,τι ήδη έχει εμπεδώσει από τη γέννησή του.

Από την άλλη πλευρά του λόφου βρίσκονται οι «απόκληροι», τα παιδιά από τα μη προνομιούχα κοινωνικά στρώματα, που βιώνουν καθημερινά τη στέρηση των μορφωτικών αγαθών που συνοδεύει την οικονομική στέρηση. Ζώντας σε ένα στενό σπίτι με- συνήθως- πολλά μέλη και όπου λείπει ο χώρος ξεκούρασης, οι μαθητές των λαϊκών στρωμάτων βρίσκουν πάντα λιγότερες ευκαιρίες πρακτικής εξάσκησης, ανάπτυξης της κινητικής του ικανότητας και της συλληπτικής του διάκρισης. Ανοίγουν τα μάτια τους σε έναν κόσμο γεμάτο από ακατάστατα αντικείμενα, δεν έχουν σταθερή ώρα για το φαγητό ή τον ύπνο ούτε μεθοδικό τρόπο. Μαθαίνουν να υπολογίζουν στις μικροπρόθεσμες χρονικές προοπτικές, όπου κυριαρχεί το παρόν. Λίγες προβλέψεις, επομένως λιγότερα και τα μακρόπνοα σχέδια τους…

Κάτσικας,  Χρ., Ένα σχολείο γεμάτο αδικίες,   εφ. «ΤΑ ΝΕΑ», 14/08/2012