Ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες στο σχολικό περιβάλλον (Μέρος Β’)

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

Ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες στο σχολικό περιβάλλον (Μέρος Β’)

Η οικογένεια- όχι το σχολείο- είναι αυτή που φέρει την ευθύνη της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης ενός παιδιού, ώστε να μη φοβάται την κοινωνικοποίηση ή να μη λειτουργεί εις βάρος μιας κοινωνικής ομάδας. Αν το παιδί εισήχθη στο σχολικό περιβάλλον, έχοντας πάρει βία από το σπίτι, βία θα δώσει. Αν έχει πάρει απόρριψη, απόρριψη θα εισπράξει και στο σχολείο. Όποιο και αν είναι το περιεχόμενο της παιδείας από το σπίτι, αυτό θα αντικατοπτριστεί και στους κόλπους της μικροκοινωνίας του σχολείου. Το σχολείο εκπαιδεύει, το οικογενειακό περιβάλλον, ιδίως μέχρι τα πέντε έτη του παιδιού, δίνει τη παιδεία.

Με τον ίδιο τρόπο η αλληλεπίδραση του καθηγητή με τα παιδιά μπορεί να περιέχει ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες[2]. Στόχος οποιουδήποτε εκπαιδευτικού είναι να κάνει σωστά τη δουλειά του. Βέβαια, αυτό σημαίνει ότι η Πολιτεία μεριμνά και ο ίδιος ενεργεί, ώστε να έχει τις δεξιότητες αυτές και επομένως να μπορεί να μεταδώσει την πληροφορία με άμεσο τρόπο και αποτελεσματικά. Η ουδετερότητα και αξιοπιστία του καθηγητή έγκειται στο γεγονός να μπορεί να δώσει τη σωστή εικόνα του μαθητή μέσα στη τάξη, ώστε να ανατροφοδοτεί το γονιό με πληροφορία.

Ο καθηγητής δε διαμορφώνει συνειδήσεις. Το εκπαιδευτικό του έργο ξεκινά και καταλήγει με το να είναι το μέσο μεταξύ γονιού και παιδιού. Όταν αυτός ο κανόνας δε τηρηθεί, τότε έχουμε τις γνωστές ως «συμπάθειες» ή «αντιπάθειες» του καθηγητή, με άξονα την προσωπική του προτίμηση και όχι την ουδετερότητα που είναι αναγκαία για τη σωστή διεκπεραίωση του ρόλου του.

Αυτή η ασυνεννοησία των ρεαλιστικών ή μη ρεαλιστικών προσδοκιών μεταξύ γονιού- καθηγητών και καθηγητών- παιδιού, αποτελεί το πυρήνα έξαρσης, στο φαινόμενο Bullying μέσα στους κόλπους των σχολείων: Παιδιά απροετοίμαστα από την οικογένειά τους για την ατομική και ψυχική τους επένδυση στη κοινωνικοποίηση που απαιτεί η ένταξή τους στο σχολικό περιβάλλον από τη μία και η απάθεια των καθηγητών και πολλές φορές η αμηχανία τους μπροστά σε ακραία φαινόμενα στις συμπεριφορές των μαθητών τους από την άλλη υποδαυλίζουν τον σχολικό εκφοβισμό (school bullying).

Είναι άλλη έννοια η ουδετερότητα και άλλη η αδιαφορία. Στις μέρες μας, δυστυχώς, η γέφυρα που χρειάζεται, ώστε να μεταφερθεί η πληροφορία από το σχολικό περιβάλλον στις οικογένειες των παιδιών είναι σχεδόν ανύπαρκτη είτε από τη πλευρά των καθηγητών είτε από αυτή των γονιών. Μεταθέτοντας ο ένας στον άλλον την ευθύνη, μη ξέροντας που αρχίζουν και που τελειώνουν οι ρεαλιστικές προσδοκίες τους, αφήνουν πίσω τους θύματα ή θύτες μαθητών, αυριανές φιγούρες πολιτών σε μια κοινωνία που οι δομές της αρχίζουν και αλλοτριώνονται.

Τίποτε δε φαίνεται πιο αδιαπέραστο από το Bullying που τελικά εμποδίζει τον αυτονόητο σκοπό λειτουργίας ενός σχολείου που είναι η σωστή πνευματική κατάρτιση του μαθητή, ώστε να αγαπήσει τη γνώση. Ανάμεσα στο παιδί και τη γνώση παρεμβάλλονται αστάθμητοι ψυχολογικοί παράγοντες που, αν δεν προβλεφθούν και αντιμετωπιστούν εγκαίρως είτε από τη πλευρά των γονιών είτε αυτή των καθηγητών, τότε το εκπαιδευτικό σύστημα νοσεί μέσα στις ίδιες τις δομές του.

Κοντολογίς, αυτή η υπεραισιόδοξη θεώρηση του περιβάλλοντος με την αντίστοιχη απαισιόδοξη από μέρους των μαθητών και η παρεξήγηση μεταξύ των ρεαλιστικών και μη ρεαλιστικών προσδοκιών από μέρους των γονιών προς τους καθηγητές είναι στο σύνολό τους οι ηθικοί αυτουργοί ενός άτυπου εγκληματικού προφίλ που γεννιέται και διαιωνίζεται μέσα από το φαινόμενο Bullying στο χωνευτήρι ενός σχολικού περιβάλλοντος που τείνει να φέρει την εικόνα ακυβέρνητου πλοίου, το οποίο κινδυνεύει με συντριβή, όταν έρθει σε επαφή με την ωμή πραγματικότητα της κοινωνίας. Μια κοινωνία που αναμένει τους αυριανούς ενήλικές της...σημερινούς μαθητές!

---

[1] Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Τετάρτη και Σάββατο στην εφημερίδα της Καρδίτσας «Πρωινός Τύπος». (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2] Είναι το γνωστό στην Παιδαγωγική ως «φαινόμενο του Πυγμαλίωνα»: http://kiou-kirbiologia.blogspot.gr/2014/08/blog-post_11.html

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΕΣΤ ΚΕΙΜ. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΤΜΗΜΑ Α3, 5ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΕΣΤ ΚΕΙΜΕΝΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΤΜΗΜΑ Α3, 5^ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

Σχόλιο:

Παιδιά, στο 1^ο Τεστ της νέας σχολικής χρονιάς στο μάθημα των Κειμένων Λογοτεχνίας το τμήμα τα πήγε πολύ καλά (με εξαίρεση 3-4 παιδιά). Πάντα τέτοια…

Η βαθμολογία αναλυτικά έχει ως εξής:

Α/Α	ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ
1	14,5
2	17,5
3	13
4	20
5	19,5
6	17,5
7	20
8	20
9	14
10	19,5
11	19
12	17,5
13	20
14	19
15	20
16	13,5
17	19
18	20-
19	16
20	17,5

Ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες στο σχολικό περιβάλλον (Μέρος Α’)

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

Ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες στο σχολικό περιβάλλον (Μέρος Α’)

Τι σημαίνει έχω ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες ως γονιός από το σχολικό περιβάλλον και ως καθηγητής από τους μαθητές; Πολλές φορές το πρόβλημα της συνεννόησης μεταξύ γονιού και καθηγητή έγκειται στο θέμα των προσδοκιών. Σαν μια μικρή κοινωνία το σχολείο φέρνει στην επιφάνεια τις δυσκολίες αυτές που διέπει η διαδραστικότητα διαφορετικών ανθρώπων μεταξύ τους.

Πολλοί γονείς περιμένουν από τους καθηγητές να κάνουν αυτό που οι ίδιοι δεν κατάφεραν τουλάχιστον στο βαθμό που θα ήθελαν: να διαμορφώσουν έναν αυριανό λογικό και δυνατό ενήλικα. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνει, εάν δεν υπάρχει η πρώτη ύλη από το οικογενειακό περιβάλλον. Ρεαλιστική προσδοκία, επομένως, από το μέρος των γονιών είναι να περιμένουν από το σχολείο τη μόρφωση αυτή που θα ενισχύσει την αυριανή ενήλικη θέση του παιδιού στη διαρκώς μεταβαλλόμενη και δύσκολη συνθήκη εργασίας στη κοινωνία. Μια προζύμωση, ώστε το παιδί να θέλει να ανέβει κοινωνικά και πνευματικά, αγαπώντας τη μάθηση και το αστείρευτο αίσθημα του ανήκειν σε αυτή, αφού η Γνώση είναι κάτι που δεν τελειώνει και δε σε απογοητεύει, όταν την αγαπάς.

Μη ρεαλιστικές προσδοκίες είναι αυτές: όταν ο γονιός αναμένει από το σχολείο να διαμορφώσει συνειδήσεις. Αυτό δεν μπορεί να γίνει. Το παιδί εισέρχεται στο σχολείο έχοντας ήδη στις αποθήκες της ψυχής του το υλικό εκείνο που θα το κάνει ένα δυνατό κοινωνικό ον ή όχι. Αυτό δε χωρά εκπαίδευση από το σχολείο. Το σχολείο προσφέρει ένα σχετικά ελεγχόμενο περιβάλλον, ως μικρογραφία της κοινωνίας, ώστε το παιδί να πειραματιστεί. Δεν κάνει θαύματα, όμως!

Η οικογένεια είναι αυτή που φέρει την ευθύνη της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης ενός παιδιού, ώστε να μη φοβάται την κοινωνικοποίηση ή να μη λειτουργεί εις βάρος μιας κοινωνικής ομάδας. Αν το παιδί εισήχθη στο σχολικό περιβάλλον, έχοντας πάρει βία από το σπίτι, βία θα δώσει. Αν έχει πάρει απόρριψη, απόρριψη θα εισπράξει και στο σχολείο. Όποιο και αν είναι το περιεχόμενο της Παιδείας από το σπίτι, αυτό θα αντικατοπτριστεί και στους κόλπους της μικροκοινωνίας του σχολείου. Το σχολείο εκπαιδεύει, το οικογενειακό περιβάλλον και ειδικά μέχρι τα πέντε έτη του παιδιού, δίνει τη παιδεία!

Με τον ίδιο τρόπο η αλληλεπίδραση του καθηγητή με τα παιδιά μπορεί να περιέχει ρεαλιστικές και μη ρεαλιστικές προσδοκίες[2]. Στόχος οποιουδήποτε εκπαιδευτικού είναι να κάνει σωστά τη δουλειά του. Αυτό σημαίνει να έχει τις δεξιότητες αυτές, ώστε να μπορεί να μεταδώσει την πληροφορία με άμεσο τρόπο και αποτελεσματικά. Η ουδετερότητα και αξιοπιστία του καθηγητή έγκειται στο γεγονός να μπορεί να δώσει τη σωστή εικόνα του μαθητή μέσα στη τάξη, ώστε να ανατροφοδοτεί το γονιό με πληροφορία.

Ο καθηγητής δε διαμορφώνει συνειδήσεις. Το εκπαιδευτικό του έργο ξεκινά και καταλήγει με το να είναι το μέσο μεταξύ γονιού και παιδιού. Όταν αυτός ο κανόνας δε τηρηθεί, τότε έχουμε τις γνωστές ως «συμπάθειες» ή «αντιπάθειες» του καθηγητή, με άξονα την προσωπική του προτίμηση και όχι την ουδετερότητα που είναι αναγκαία για τη σωστή διεκπεραίωση του ρόλου του.

Συνεχίζεται….

---

[1] Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Τετάρτη και Σάββατο. (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2]  Είναι το γνωστό στην Παιδαγωγική ως «φαινόμενο του Πυγμαλίωνα»: http://kiou-kirbiologia.blogspot.gr/2014/08/blog-post_11.html

Θανατική Ποινή: ένας διαχρονικός προβληματισμός

Ψύχραιμη ματιά

Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος [1]

Σήμερα Τετάρτη(και κάθε χρόνο στις 10 Οκτωβρίου) εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Θανατικής Ποινής. Σ΄ αυτή την ιδιαίτερη «γιορτή» αναφέρεται το σημερινό κείμενο μου.

Θανατική Ποινή: ένας διαχρονικός προβληματισμός

Ως επινοητικό και έλλογο (;) ονο άνθρωπος έχει σκαρφιστεί πολλούς τρόπους, για να ξεπαστρεύει το συνάνθρωπό του: Αγχόνη, λιθοβολισμός, σταύρωση, ηλεκτρική καρέκλα, καύση στην πυρά, θάλαμοι αερίων, γκιλοτίνα, εκτελεστικό απόσπασμα, ένεση με δηλητήριο. Στο διαχρονική ματαιοδοξία για ακόμη μεγαλύτερη εξουσία στα καθεστώτα κάθε τύπου, υπάρχει πάντα μια αφορμή, για να εξοντωθεί ο παραβάτης του νόμου, ο εχθρός, ο άπιστος.

Δικαιώνοντας τα πιο πρωτόγονα ένστικτά της, η ανθρώπινη κοινωνία εν έτει 2018 εξακολουθεί σε αρκετές περιπτώσεις να διατηρεί σε ισχύ τη θανατική ποινή. Η φιλοσοφική-πολιτική-κοινωνιολογική συζήτηση που διεξάγεται την ίδιαν στιγμή για το συγκεκριμένο θέμα, συνήθως δεν τελειώνει ποτέ…

Παραθέτω ορισμένα μόνο (για την οικονομία του χώρου) Στατιστικά Στοιχεία, όπως τα άντλησα από το site της διεθνούς Αμνηστίας[2]:

88 χώρες του κόσμου έχουν καταργήσει την θανατική ποινή, 11 μερικώς, 24 στην πράξη, ενώ σε 75 διατηρείται[3].

Στη χώρα μας κανένας άνθρωπος δεν έχει υποβληθεί στην «εσχάτη των ποινών» από το 1973, ενώ από το 1993 η θανατική ποινή έχει καταργηθεί και δια νόμου, εκτός από τα στρατιωτικά εγκλήματα σε περίοδο πολέμου.

Στις ΗΠΑ, 38 από τις 50 πολιτείες υποστηρίζουν τη θανατική ποινή. Από το 1977 που επανήλθε η θανατική ποινή ο αριθμός των μελλοθανάτων στις ΗΠΑ ξεπερνά τις 3000.

Ας έρθουμε τώρα στη χώρα μας. Είναι αλήθεια πως η στάση που πρέπει να κρατήσουμε ως ελληνική κοινωνία όσον αφορά τη θανατική ποινή αποτελεί ένα σημαντικό δίλημμα και στην Ελλάδα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν την επαναφορά της και μάλιστα σπεύδουν να δημοσιεύσουν άρθρα, στα οποία την προβάλλουν ως απάντηση στην έξαρση της εγκληματικότητας.

Ωστόσο, πιστεύω πως η θανατική ποινή αποτελεί μία από τις πιο βάρβαρες εκδηλώσεις που δε συνάδουν με την πολιτισμική πρόοδο της ελληνικής κοινωνίας. Η επαναφορά της θανατικής ποινής στιγματίζει και μειώνει το επίπεδο πολιτισμού, στο οποίο με τόσες θυσίες έφτασε η χώρα μας, ακυρώνει την αξία της ανθρώπινης ζωής, η οποία αποτελεί πρώτιστη αρχή των σύγχρονων κοινωνιών και οπισθοδρομεί τη χώρα μας σαράντα πέντε χρόνια, στο μακρινό 1972, που ακούστηκε για τελευταία φορά ο ήχος της σκανδάλης σε «νόμιμο» πλαίσιο. Εξάλλου, πιστεύω πως στις μέρες μας οι κοινωνίες διαθέτουν άλλα πιο αποτελεσματικά μέσα για την πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας[4].

Επιπλέον, η θανατική ποινή δε συνυπολογίζει το ενδεχόμενο δικαστικής πλάνης. Είναι η μόνη μη αναστρέψιμη και μη επανορθώσιμη ποινή.Τέτοια παραδείγματα δικαστικής πλάνης έχουμε πολλά και κραυγαλέα, τόσο στη χώρα µας, όσο και διεθνώς[5].Το επιχείρημα είναι πράγματι ισχυρό. Και πολλές φορές έχει επιβεβαιωθεί, όταν ο κατηγορούμενος ήταν πλέον νεκρός!Άλλωστε, οι ποινές που εφαρμόζονται σήμερα, χρηματική και κάθειρξη, μπορούν κατά κάποιο τρόπο να επανορθωθούν σε περίπτωση λάθους, με τη απόδοση πολύ ψηλού χρηματικού αντιτίμου, κάτι το οποίο δε συμβαίνει με την εσχάτη των ποινών. Ακόμη, όλες οι ποινές, πλην της θανατικής, προσφέρουν το δικαίωμα συμμόρφωσης του ίδιου του δράστη, δίνοντας με αυτόν τον τρόπο μία ευκαιρία στον παραβάτη του νόμου να αναθεωρήσει τις πράξεις του και να ενταχθεί ξανά στην κοινωνία, προνόμιο που πολλοί άνθρωποι έχουν αξιοποιήσει.

Κοντολογίς ας αναλογιστούμε, φίλοι μου: Είναι λογικό να επιστρέψουμε στη Παλαιά Διαθήκη που λέει να βγάζει ο ένας το μάτι του άλλου και να σκοτώσουμε εκείνον που σκότωσε (το δικό μας άνθρωπο); Η θανατική ποινή οδήγησε σε μείωση της εγκληματικότητας, όπου εφαρμόστηκε; Είναι φυσικό και αναμενόμενο οι άνθρωποι να πεθαίνουν λόγω γήρατος, λόγω ασθενειών ή εξαιτίας ατυχημάτων, αλλά είναι παράλογο για μια κοινωνία, ως συλλογική οντότητα, να θεσμοθετεί τον θάνατο!

---

[1] Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Τετάρτη και Σάββατο στην εφημερίδα της Καρδίτσας «Πρωινός Τύπος». (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2] https://www.amnesty.gr

[3] Για να δείτε αναλυτικά τις χώρες  μπείτε στο https://www.amnesty.gr/news/articles/article/3962/katalogos-kraton-poy-ehoyn-katargisei-ti-thanatiki-poini-kai-kraton-poy

[4] Για πιο ουσιαστικές λύσεις μίλησα σε παλιότερο άρθρο (Βλέπε: Π.Τ. 5/10/2017 «Σ’ αυτή τη φόρμουλα η εγκληματικότητα είναι αναπόφευκτη συνέπεια…», σελ. 3.)

[5]Ενδεικτικά  μπείτε στο http://www.espressonews.gr, ημερομηνία:Παρασκευή,4 Δεκεμβρίου  2009

ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛ. ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΗ Β’ ΤΑΞΗ (5ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛ. ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΗ Β’ ΤΑΞΗ (5ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

ΤΡΙΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ: ΑΝΑΛΟΓΙΑ

Α’ ΘΕΩΡΙΑ 

            

Όταν μία παράγραφος αναπτύσσεται με Αναλογία έχει την εξής μορφή. Στη Θεματική Περίοδο υπάρχει αναφορά του περιγραφόμενου αντικειμένου και του αναλογούντος στοιχείου και, επιπλέον, κάποια λέξη – έκφραση δηλωτική της αναλογίας (όπως, σαν, μοιάζει, θυμίζει, ομοίως κ.ά). Στα Σχόλια – Λεπτομέρειες καταγράφονται αρχικά χαρακτηριστικά –ιδιότητες του αναλογούντος στοιχείου και στη συνέχεια αρακτηριστικά – ιδιότητες του περιγραφόμενου αντικειμένου.  Τέλος, στην Κατακλείδα Πρόταση υπάρχει μία επαναδιατύπωση της ομοιότητας.

Β’ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Η περίοδος των γηρατειών είναι για τον άνθρωπο ό,τι και η χειμερινή περίοδος για τη φύση. Στη διάρκεια του χειμώνα η γη, έχοντας αποδώσει τα γεννήματά της, αναπτύσσεται, καθώς ο καιρός γίνεται βαρύς, με σύννεφα που κρύβουν τον ήλιο, χιόνια που σκεπάζουν τις βουνοκορφές, καταιγίδες και ανέμους που «δέρνουν» τη φύση. Με τον ίδιο τρόπο και ο γερασμένος άνθρωπος αποσύρεται σε μία περίοδο ανάπαυσης, αφού εργάστηκε σ΄ όλη του τη ζωή και πρόσφερε με τον αγώνα του. Τώρα η διάθεσή του είναι βαριά, καθώς τα χρόνια που σωρεύτηκαν έχουν διώξει τη φρεσκάδα της νιότης, έχουν ασπρίσει την κορυφή του κεφαλιού, ενώ συνοδεύονται και από ασθένειες που ταλαιπωρούν τον οργανισμό. Όπως, λοιπόν, ο χειμώνας σημαίνει το κλείσιμο του φυσικού κύκλου, έτσι και τα γηρατειά σηματοδοτούν το κλείσιμο του ανθρώπινου βίου.

Γ’ ΕΡΓΑΣΙΑ: Να αναπτυχθεί σε παράγραφο σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία μία από τις παρακάτω θεματικές περιόδους.

α) Το επάγγελμα ενός εκπαιδευτικού στην αίθουσα μοιάζει πολύ με το επάγγελμα ενός προπονητή ομαδικού αθλήματος.

β) Η συμπεριφορά ενός εφήβου θυμίζει έντονα τη συμπεριφορά της θάλασσας.

Η άλλη όψη του νομίσματος!

Ψύχραιμη ματιά

 Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου, Φιλόλογος ^[1]

 

Σεβόμενος τις απόψεις των ιθυνόντων της εφημερίδας, συναίνεσα, ώστε να μη βγει την περασμένη Τετάρτη το κείμενό μου στο φύλλο. Αυτή είναι η απάντησή μου σε όσους με ρώτησαν σχετικά, χωρίς να δώσω περισσότερες πληροφορίες. Είναι όμως, φυλαγμένο στο αρχείο της εφημερίδας, αφού δεν πρόκειται να χάσει την ουσία του, έχει- που λέμε- διαχρονικότητα. Εξάλλου, οι φίλοι αναγνώστες, που έχουν γνώσεις διαδικτύου μπορούν εύκολα να το διαβάσουν στο blog του γράφοντα tokinitro.blogspot.com (ΤΟ ΚΙΝΗΤΡΟ).

Η άλλη όψη του νομίσματος!

Οι τόσο κοινοί στο νεοελληνικό μας λεξιλόγιο όροι «υποκριτής» και «υπόκριση» προέρχονται από το αρχαίο ελληνικό θέατρο, όπου δηλώνουν η πρώτη τον ηθοποιό και η δεύτερη την επί σκηνής τέχνη του. Από τη σκηνή του θεάτρου στη σκηνή της καθημερινότητας μεταφέρθηκαν οι όροι αυτοί αργότερα με το ξεσκέπασμα του ανθρώπου που έκανε ο Ιησούς Χριστός, επισημαίνοντας τον ρόλο που παίζουν συνήθως οι άνθρωποι μέσα στο θέατρο της καθημερινής ζωής, όταν ξεγελούν τους διπλανούς τους, πολύ συχνά δε και τον ίδιο τους τον εαυτό. Γιατί μέσα στον καθένα μας διαδραματίζεται συχνά ένας αδυσώπητος αγώνας ανάμεσα στην ειλικρινή προσωπικότητα και στην ψεύτικη - υποκριτική στάση. Ο αγώνας αυτός είναι διαρκής, χωρίς τελειωμό[2].

Πολλές φορές η ανθρώπινη προσωπικότητα χάνει την ελευθερία της και τη δημιουργικότητα, για να σκεπασθεί από την υποκρισία. Άλλοτε πάλι επαναστατεί ο άνθρωπος στον καταναγκαστικό αυτοματισμό της συμβατικότητας, για να κερδίσει την ελεύθερη προσωπικότητα. Η εκρηκτική στιγμή της διαμόρφωσης και ολοκλήρωσης του ανθρώπου σημειώνεται με μια επανάσταση κατά της συμβατικότητας. Ο άνθρωπος με την ηθοποιία, δηλαδή τον υποκριτικό ρόλο, που εκούσια αναλαμβάνει μέσα στην κοινωνική ζωή, ενώ νομίζει ότι εξυπηρετεί καλύτερα τις κοινωνικές του σχέσεις, στην πραγματικότητα βρίσκεται απομονωμένος μέσα σε «τείχη» που ο ίδιος έκτισε. Το κλείσιμο, όμως, μέσα στα τείχη του ατομισμού αποτελεί την πιο άγονη και αντικοινωνική στάση του ανθρώπου αυτού.

Και όμως ο ανθρώπινος αυτός τύπος συμπεριφέρεται σαν «κύριος» όσο και αν αυτό του κοστίζει σε αυθεντικότητα. Η συμπεριφορά του δεν κατευθύνεται από ενδόμυχες, ψυχολογικές διαθέσεις ή ηθικές προοπτικές, αλλά προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των άλλων. Σκέπτεται, επικοινωνεί, ντύνεται και καταναλώνει, όπως είναι αρεστό στο μικρόκοσμο της κοινωνίας, όπου ζει. Η κοινωνική αποδοχή και καταξίωση ανάγεται σε βασικό κριτήριο αξιολόγησης της συμπεριφοράς. Ο κοινωνικός ρόλος υποκαθιστά το προσωπικό ήθος. Είναι προγραμματισμένος να απαντά στις απαιτήσεις της ομάδας. Υπο-κρίνεται, δηλαδή τελεί υπό την κρίση των άλλων. Πρωταγωνιστεί στην τραγωδία της ματαιότητας. Κωδικοποιημένος, αποξηραμένος, στερεοτυπικός, κουρδισμένος αυτοκράτορας της μοναξιάς, κύριος της καλυμμένης απελπισίας[3].

Εξετάζοντας, στο βαθμό που φτάνουν οι γνώσεις μου και προπάντων οι αντοχές μου, τέτοιους ανθρώπους-  κυρίως από την πολιτική ή από τον μικρόκοσμο της πόλης μας- παρατηρώ πως έχουν κάποιες εσωτερικές σταθερές στην υποκριτική συμπεριφορά τους. Εκμεταλλεύονται, λόγου χάρη, τις εκάστοτε περιστάσεις, ώστε να παρουσιάζονται σύμφωνοι με την επικαιρότητα ή μνημονεύουν λόγια, άρθρα, σκέψεις ανθρώπων που είναι γνωστό ότι δεν συμπαθούν- ενίοτε προσπάθησαν να τους κάνουν και κακό-, ώστε να αναδεικνύονται οι ίδιοι (με τις σκέψεις των αδικημένων)!

Ευτυχώς, λέγω, αργά η γρήγορα ο άνθρωπος που ’ναι υποκριτής ξεσκεπάζεται. Και όταν οι γύρω του ξεσκεπάζουν έναν άνθρωπο υποκριτή, τον απομονώνουν και του φέρονται βάναυσα, ακριβώς επειδή προσπάθησε να τους ξεγελάσει με τη δήθεν ηθική συμπεριφορά του. Φίλοι μου, ακόμη και, αν στο μεταξύ έχει φύγει από τη ζωή, τον ακολουθεί όχι η θύμηση για το καλό που έκανε στη επίγεια ζωή του, αλλά η περιφρόνηση για τις δόλιες μεθόδους που μετήλθε, έχοντας υποκριτικά το προσωπείο του καθωσπρεπισμού.

Κλείνω: η βασικότερη αιτία της υποκρισίας μπορεί να εντοπισθεί στο ότι συχνά ο υποκριτής άνθρωπος δεν είναι συμφιλιωμένος με τον εαυτό του, δεν είναι ευχαριστημένος με την προσωπικότητά του, και ως εκ τούτου προσπαθεί να την ντύσει με ψεύτικα στολίδια, με ανύπαρκτες αρετές και με φανταστικές ικανότητες. Η αλήθεια είναι, λοιπόν, τούτη: η αποδοχή της όποιας προσωπικότητας διαθέτει κανείς, έστω και περιορισμένων δυνατοτήτων, είναι η αρχή της καλής κοινωνικής προσαρμογής και κυρίως της δημιουργικής προσφοράς. Αντίθετα, η υποκρισία φθείρει τον άνθρωπο, οδηγώντας τον τελικά στην απομόνωση, στην απομάκρυνση και, τέλος, στη λήθη από τους συνανθρώπους του.

---

[1]  Ο κ. ΑΛΕΞΙΟΥ αρθρογραφεί κάθε Τετάρτη και Σάββατο. (Για τυχόν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, επικοινωνία  κ.τ.λ: vaalexiou@yahoo.gr)

[2] http://img.pathfinder.gr/clubs/files/60832/72.html

[3] Καραβιδόπουλος Ιωάννης, “Υποκρισία, ένα παθολογικό και αντικοινωνικό φαινόμενο”, Άμβωνας Ορθοδοξίας.